W. Sienkiewicz - Niepokonani 1920

 Autor: RafaÅ‚ Surdacki piÄ…tek, 27 stycznia 2012 23:07

Wojna 1920 roku pozostaje jednym z kamieni milowych naszych dziejów i najważniejszym wydarzeniem pierwszej połowy XX w. Unikatem dziejowym nazwać można sytuację, w której powstające z niebytu państwo, pozbawione regularnej armii, przemysłu wojennego oraz sojuszników skutecznie stawia czoła jednemu ze światowych mocarstw.

W 2010 r., z okazji obchodów 90-lecia największej bitwy – cudu nad Wisłą, wydawnictwo DEMART uszczęśliwiło polskich czytelników niezwykłą książką Witolda Sienkiewicza o chwytliwej nazwie Niepokonani 1920. Publikacja polskiego historyka i redaktora to barwna, a przede wszystkim bogata ilustrowana powieść o heroicznym poświęceniu całego narodu polskiego w walce z wojskami sowieckimi.

Pomimo, iż jest to pierwsza publikacja wydawnictwa DEMART z jaką się spotkałem to od strony technicznej zrobiła na mnie ogromne wrażenie. Książka o objętości 270 stron przygotowana jest na kredowym papierze i oprawiona w twardą okładkę. Na niej umieszczone zostało zdjęcie przedstawiające polskich oficerów, spośród których wyróżnia się młoda sylwetka gen. Edwarda Rydza-Śmigłego. Trzymając się czysto technicznych spraw warto wspomnieć również o mocowaniu kartek, które jest bardzo solidne, ponieważ oprócz samego kleju kartki zostały dodatkowo zszyte. Wewnątrz, jak na album przystało, znajdziemy ogromną ilość fotografii archiwalnych pochodzących z lat 1919-1920, na których zostały uwieńczone wydarzenia związane zarówno z samą wojną, jak i ich bohaterami po obu stronach barykady. Oprócz samych zdjęć archiwalnych w książce znajdziemy reprodukcje obrazów największych bitew czy postaci, a do tego Autor dołączył także reprinty plakatów propagandowych i dokumentów czy wycinków z ówczesnej prasy. Pokusił się również o zdjęcia memorabiliów (odznak pułkowych, odznaczeń, sztandarów czy mundurów). Dużym plusem tych wszystkich fotografii są ich doskonale przygotowane podpisy. Ważnym dodatkiem, który na pewno ucieszy oko czytelnika są świetnie przygotowane kolorowe mapy i plany największych bitew okresu 1919-1920, dzięki którym łatwiej jest na nam śledzić i rozumieć opisywane wydarzenia.

Książka Witolda Sienkiewicza to nie tylko same zdjęcia, ale i tekst, którego jak na zwykły album jest bardzo dużo. Autor podzielił swoją pracę na wstęp oraz 7 rozdziałów, w których porusza bardzo szeroką gamę tematów. Pierwszy rozdział poświęcony jest militarnym aspektom całej wojny poczynając od 1919 r. kończąc na rozkazie Józefa Piłsudskiego z 18 października 1920 r. W drugim rozdziale autor skupia się na sojusznikach Piłsudskiego przeciwko walce z bolszewikami. Temat ten jest bardzo ważny, bo często pomijany w polskiej historiografii. Zagłębiając się w tekst poznamy bliżej historię oddziałów ukraińskich pod przywództwem atamana Symona Petlury, ale także wojska białej Rosji czy nawet legion białoruski (oddziały gen. Stanisława Bułak-Bałachowicza).

W Niepokonanych 1920 omówione zostały także tematy trudne, jakim niewątpliwie był konflikt polsko-litewski o Wilno, które jak wiemy zostało zdobyte siłą przez gen. Lucjana Żeligowskiego. Niezgoda zapoczątkowana w 1920 r. była o tyle ważna, że trwała przez cały okres istnienia II Rzeczpospolitej. Kolejnym bardzo trudnym tematem dla Polaków, a ostatnio często wypływającym na światło dzienne, jest traktowanie jeńców bolszewickich. W listopadzie 1920 r. w obozach przebywało ok. 32 tys. jeńców, a dalsze 45 tys. skierowanych zostało na roboty rolne i do oddziałów robotniczych. Największe obozy jenieckie mieściły się w Strzałkowie i Tucholi. Trudne warunki obozowe spowodowały wysoką śmiertelność, warto wspomnieć, że w samym Strzałkowie zmarło ok. 8 tys. jeńców. Ostatnim z kontrowersyjnych tematów poruszanym przez autora są dążenia Polaków do proklamowania Polskiej Republiki Rad. Oprócz tematów trudnych, autor przybliża nam również bardzo istotą kwestię, jaką była reakcja społeczeństwa na to co działo się na froncie. Powstanie Armii Ochotniczej pod wodzą gen. Hallera, do której włączyły się wszystkie środowiska, grupy i warstwy społeczne. Z szybkim rozrostem Wojska Polskiego wiązała się kwestia w różnorodności umundurowania. To właśnie tej tematyce poświęcony jest ostatni rozdział publikacji. Znajdziemy w nim opisy mundurów i odznaczeń czy odznak pułkowych, ale także pokaźny zbiór żurawiejek, opatrzonych bardzo ciekawymi i pouczającymi komentarzami. Szkoda tylko, że autor pominął tutaj pułki jazdy Armii Ochotniczej, chociażby 214. pułk ułanów A.O.

Podsumowując album Witolda Sienkiewicza pragnę polecić wszystkim Czytelnikom interesującym się historią XX w. Polski. Każdy znajdzie w nim coś dla siebie, dla początkujących jest to doskonałe źródło wiedzy, a dla tych bardziej doświadczonych historyków doskonałe źródło materiałów fotograficznych. Ze względu na bogatą szatę graficzną w połączeniu z interesującym i wartościowym tekstem uważam, że książka Niepokonani 1920 nadaje się na idealny prezent dla znajomych.

Autor: Witold Sienkiewicz

Wydawnictwo: Demart

Rok wydania: 2010

ISBN: 978-83-7427- 587-3

Liczba stron: 270

Oprawa: Twarda