R. Guilliatt, P. Hohnen - SMS Wolf

 Autor: Rafał Surdacki wtorek, 29 listopada 2011 12:28

Niezwykły rejs niemieckiego okrętu wojennego SMS Wolf to jeden z najmniej znanych, ale także jeden z najbardziej fascynujących epizodów I wojny światowej. Temat ten poruszył dopiero duet dwóch historyków Peter Hohnen i Richard Guilliatt.

Przed zagłębieniem się w treść książki warto zapoznać się z biogramami obu autorów. Peter Hohnen studiował historię oraz prawo na Australijskim Uniwersytecie Narodowym. Następnie przez ponad dwadzieścia lat pracował w renomowanej firmie prawniczej w stolicy Australii. Oprócz tego był dowódcą sił rezerwowych australijskiej marynarki wojennej (Royal Australian Naval Reserve). Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół prawa międzynarodowego, praw człowieka oraz aspektów prawniczych w konfliktach zbrojnych. Historyczne zamiłowanie skupia wokół wojny wietnamskiej – jest autorem licznych biogramów w projekcie Australian Dictionary of Biography. Natomiast natchnieniem do opracowania recenzowanej książki był jego przodek Alexander Ross Ainsworth, który jako główny inżynier na pokładzie parowca Matunga został złapany przez okręt SMS Wolf w sierpniu 1917 r. Drugi autor – Richard Guilliatt – jest dziennikarzem od ponad 30 lat. Przez ten długi okres czasu jego artykuły pojawiały się w wielu czołowych gazetach i czasopismach, m.in. The Age, The Sydney Morning Herald, The Independent,The New York Times oraz The Weekend Australian Magazine. W 2000 r. zdobył największą nagrodę dziennikarską – Walkley Award, która jest australijskim odpowiednikiem nagrody Pulitzera.

Książka SMS Wolf, wydana w Polsce przez wydawnictwo Replika, to epicka opowieść o podróży i przejmujący obraz drastycznie zmieniającego się pod wpływem wojny świata. Opisywane wydarzenia rozpoczynają się 30 listopada 1916 roku gdy pozornie zwykły frachtowiec opuścił port w Kilonii i przez kolejne 15 miesięcy, bez przybijania do lądu, pełnił swoją misję; zadziwiającą bo liczącą 64 tysiące mil morskich podróż, podczas której, przemierzając niemal cały świat, pozostawiał za sobą ślad zniszczenia. Tytułowy SMS Wolf, czyli zamaskowany niemiecki okręt wojenny, miał za zadanie terroryzowanie odległych portów Imperium Brytyjskiego, co miało zmusić wroga do kapitulacji poprzez odcięcie jego dróg zaopatrzenia. Aby zachować zadanie w tajemnicy, Wolf nie zawijał do portów, zrezygnowano także z łączności radiowej. Swoje działania realizował niezwykle skutecznie, jednak – stosując się do postanowień konwencji międzynarodowych – załoga unikała zabijania cywilów, biorąc ich do niewoli. Z czasem statek stał się pływającym więzieniem z liczbą jeńców przekraczającą 400, łącznie z kobietami i dziećmi, przedstawicielami 25 różnych narodowości. Zmuszonych do przetrwania na jednym pokładzie, pozyskujących prowiant i paliwo z zatapianych jednostek, Niemców i ich więźniów połączyła więź. Wola przeżycia przysłoniła różnice ras i narodowości.

W celu jak najlepszego ukazania odysei okrętu wojennego aż przez trzy oceany z udziałem wielkiej liczby ludzi stłoczonych w tym pływającym mikrokosmosie obaj autorzy poświęcili aż pięć lat badań zarówno w archiwach wojskowych Wielkiej Brytanii, Niemiec, Austrii, Afryki Południowej i Nowej Zelandii jak i do odszukania wielu z rozsianych po świecie potomków tych, którzy byli na okręcie przed niemal stu laty. Tym samym autorzy zdobyli bogaty materiał – odtajnione dokumenty, rękopisy pamiętników, listy, wyblakłe czarno-białe fotografie i fragmenty taśm niemego filmu.

SMS Wolf to niezwykła opowieść, aż trudno uwierzyć że poruszana tematyka nie jest fikcją autorów. Pod pewnym względem jest to opowieść o śmiałym przedsięwzięciu militarnym – okręt wojenny ucharakteryzowany na cywilny frachtowiec, wyposażony w najnowocześniejszy na owe czasy sprzęt i uzbrojenie, wysłany jest na kraniec świata z samobójczą misją. Jest to również opowieść o ludziach – o tym, jak przedstawiciele różnych walczących narodów potrafili współistnieć, niekiedy w skrajnych warunkach, odkrywając, jak bardzo łączy ich wspólny cel. Jest to także opowieść zawierająca aspekty polityczne – ujawniająca to, co dotąd ukrywano w rządowych archiwach. Daje obraz tego, jak łatwo manipulować prasą i  społeczeństwem, jak łatwo wywołać ksenofobiczną nienawiść, gdy rządy dysponują władzą cenzorską i sterują propagandą. Dlatego nie dziwi mnie fakt, że publikacja Richarda Guilliatta i Petera Hohnena była wielokrotnie nagradzana, m.in. prestiżową Mountbatten Maritime Award (2010) oraz Colin Roderick Award (2010). W 2009 „SMS Wolf” została uznana za najlepszą książkę popularnonaukową w Australii. Dlatego z czystym sumieniem mogę ja polecić wszystkim czytelnikom.

Autor: Richard Guilliatt, Peter Hohnen

Wydawnictwo: REPLIKA

Rok wydania: 2011

ISBN: 978-83-7674-1130

Liczba stron: 352 + 16 wklejka

Oprawa: Miękka