L. Paterson - U-boot

 Autor: Rafał Surdacki poniedziałek, 19 grudnia 2011 13:28

Winston Churchill powiedział kiedyś że „jedyne,  co mi naprawdę spędzało sen z powiek w czasie wojny, to zagrożenie ze strony U-bootów”. Ten cytat doskonale odzwierciedla nam jakim symbolem bezlitosnej zagłady były przemierzające morza i oceany niemieckie okręty podwodne.

Dziś, po ponad 66 laty od zakończenia II wojny światowej, historia niemieckich U-Bootów nadal fascynuje kolejne pokolenia badaczy jak i hobbystów. Widzimy to chociażby po publikacji autorstwa Lawrence’a Patersona wydanej w Polsce przez wydawnictwo Carta Blanca.

Lawrence Paterson pochodzi z Nowej Zelandii, lecz obecnie mieszka w Anglii, gdzie jest członkiem Royal Navy Submarine Museum’s Archive Group zajmującej się badaniami nad Kriegsmarine i U-Bootami. Paterson napisał do tej pory siedem książek, gdzie głównie opisywał oprócz niemieckich U-Bootów miniaturowe łodzie podwodne. Jest autorem m. in. „Desperaci Donitza. Niemieckie Miniaturowe Łodzie Podwodne”, „Szare Wilki Hitlera” oraz „First and Second U-Boat Flotillas”.

Początek recenzji zacznijmy od opisu zewnętrznego książki. Gdy pierwszy raz sięgamy po publikację od razu rzuca nam się w oczy twarda okładka, na której widnieje obraz okrętu podwodnego otoczonego wzburzonymi falami morskimi. Kolorystyka okładki wytwarza w nas pozytywną energię. Po otworzeniu książki widzimy kredowy papier i dobrze zszyte strony książki, przez co jesteśmy pewni, że nie rozpadnie się po wielu razach przeglądania i czytania. Jak na album przystało w środku oprócz tekstu znajdziemy setki unikatowych zdjęć archiwalnych oraz memorabiliów, często wykonanych specjalnie na potrzeby publikacji. Zatem ujrzymy kolorowe zdjęcia wnętrza U-995 – ostatniego zachowanego U-Boota typu VIIC/41, a także fotografie mundurów, wyposażenia indywidualnego podwodników, oraz używany przez nich sprzęt (zaczynając od takich drobnostek jak opiumowe tabletki przeciwbólowe poprzez talerze, karabiny kończąc na sekstansach czy enigmie).

Książka składa się z trzech zasadniczych części – pierwsza poświęcona jest historii powstania i rozwój U-Bootwaffe. Jak sam autor pisze, aby lepiej poznać historię U-Bootów należy cofnąć się do czasów I wojny światowej, w której to okręty podwodne okazały się najstraszniejszą, budzącą największe przerażenie bronią Niemiec. Następnie przypominamy sobie cichy (bo zakazany przez traktat wersalski) rozwój Reichmarine. Opisana historia Kriegsmarine kończy się szybkim rozwojem U-Bootwaffe już po dojściu hitlerowców do władzy. Z kolejnych stron publikacji dowiadujemy się o ilości załogi w poszczególnych typach okrętu, a także podziału ich ról podczas służby na okręcie.

W drugiej części książki poznajemy opis poszczególnych przedziałów niemieckiego okrętu podwodnego, zaczynając od dziobowego przedziału torpedowego kończąc na maszynowni elektrycznej. To w tej części zapoznamy się z obowiązkami, jakie przypadały dla poszczególnych marynarzy, ale także i zabawy oraz żarty towarzyszące im podczas patrolu bojowego – chociażby chrzest równikowy. Zwiedzając wyobraźnią każdy zakątek okrętu dowiadujemy się wielu ciekawostek, przykładowo w kambuzie czytamy jak wyglądała codzienna dieta i to w rozpisce aż na 42 dni, w centrali dowodzenia poznajemy techniki zanurzenia alarmowego, procedury ataku torpedowego czy nawigacji okrętem. Podsumowując rozdział, możemy krótko napisać, że poznajemy od wewnątrz mikroświat jaki tworzy okręt podwodny oraz jej załoga.

Na trzecią część książki, składają się opisy ceremonii powrotu okrętu do bazy, które były hucznie obchodzone. W powitaniach uczestniczyli wszyscy wolni od służby marynarze i żołnierze wszystkich rodzajów sił zbrojnych oraz oficerowie flotylli. W Mierę swoich możliwości nawet Donitz starał się uczestniczyć we wszystkich powitaniach szarych wilków. Po oficjalnym przydokowaniu okrętu i zejściu załogi odbywał się bankiet, który różnił się od portu docelowego. Więcej o obchodach przywitania U-Boota możemy przeczytać w książce Patersona.

Podsumowując, książka Patersona to próba wyjścia poza stereotypy, okrętu podwodnego jako niszczycielskiej broni bez twarzy, i pokazanie bliższego prawdzie obrazu czyli losów zwyczajnych ludzi uwikłanych w przerażającą i totalną wojnę. Tej historii nie opowiada jeden historyk, który odtwarza przeszłość, a jest to zbiór ponad 60 relacji marynarzy różnych specjalności i stopni, służących w każdym przedziale okrętowym – od torpedowego poprzez kambuz i maszynownie do centrali. Dzięki wspomnieniom zebranym przez autora możemy poczuć strach przed śmiercią lub niewolą, prześledzimy triumfy oraz klęski niemieckich U-Bootów, a przede wszystkim poznamy zasady działania najsłynniejszej jednostki pływającej niemieckiej marynarki wojennej. Polecam tą publikacje wszystkim Czytelnikom.

Autor: Lawrence Paterson

Wydawnictwo: Carta Blanca

Rok wydania: 2011

ISBN: 978-83-7705-104-7

Liczba stron: 152

Oprawa: Twarda