D. K. Webster - Kompania spadochronowa

 Autor: Rafał Surdacki niedziela, 25 grudnia 2011 19:33

Dzieje kompanii E z 506. pułku 101. Dywizji Powietrznodesantowej w Polsce znane są dzięki książce Stephena Ambrose’a, a przede wszystkim serialowi produkcji Toma Hanksa i Stevena Spielberga Band of Brothers. W Kompanii braci poznajemy szlak bojowy Easy Company oraz przeżycia wojenne poszczególnych żołnierzy, wśród których znajdujemy również Davida Webstera.

David Kenyon Webster, jak na absolwenta wydziału literatury angielskiej na Harvardzie przystało, tuż po zakończeniu II wojny światowej spisał swoje wspomnienia wojenne. Pomimo upływu lat i legendy jaką otoczona jest 101. Dywizja Powietrznodesantowa wspomnienia, pod tytułem Kompania spadochronowa, zostały opublikowane na polski rynek dopiero w 2011 r., a dokonało tego wydawnictwo Magnum.

Książka, jak mówi nam jej podtytuł Wspomnienia żołnierza piechoty spadochronowej od D-day do upadku III Rzeszy, rozpoczyna się od krótkiej wzmianki dotyczącej szkolenia, a następnie rzuca nas w noc z 5 na 6 czerwca, czyli w sam środek operacji lądowania aliantów we Francji w dniu D. Webster szczerze dzieli się z nami emocjami, które towarzyszyły mu na kilka chwil przed skokiem oraz po samotnym lądowaniu w Normandii. Autor nie wstydzi się pokazać strachu, a zarazem nie przedstawia siebie i kolegów jako bohaterów, którzy mogliby sami pokonać wszystkich Niemców. To właśnie po opisie desantu oraz kolejnych dni spędzonych w kompanii sztabowej 2. batalionu 506. pułku poznajemy styl pisarski Webstera. Jeśli ktoś liczy na pokazanie patosu amerykańskiego żołnierza, ukazanego chociażby w serialu Kompania braci to troszeczkę się zawiedzie. Autor nie owija w bawełnę, a pisze prosto z mostu nie stroniąc od dosadnych określeń czy nawet wulgarnych zwrotów często opisując w ten sposób zachowanie swoich przełożonych.

Czytając kolejne strony książki przenosimy się z Websterem do Holandii. Tym razem już z kompanią E uczestniczymy w walkach podczas operacji Market-Garden. Jego opisy kampanii i walk spadochroniarzy to przede wszystkim zbiór emocjonujących dialogów i własnych przeżyć. Dlatego często czytając książkę mamy wrażenie, że dla spadochroniarzy ważniejsze było szukanie pożywienia (bo jak sam wspomina żołnierz jest zawsze głodny) czy alkoholu niż same pokonanie Hitlera. Autor zdawał sobie również sprawę, że wojna to nie zabawa. Opisując walki wspomina poległych żołnierzy (kolegów) oraz krwawy obraz wojny. Sam został ranny walcząc o utrzymanie przyczółka na rzece Waal. „Udało mi się” – powiedział, gdy odnalazł go sanitariusz – myślał, że rana wystarczy aby wycofać się z wojny. Tak się jednak nie stało i powrócił do swojej jednostki, która została poważnie przerzedzona po piekle pod Bastogne.

W styczniu 1945 r. Webster wraca do jednostki, która stacjonuje w niemieckim miasteczku Haguenau i służy w kompanii E aż do samego końca – poprzez zdobycie Berchtesgaden czyli głównej rezydencji Adolfa Hitlera (Berghof), aż do służby okupacyjnej w Austrii. Webster przez cały czas, stara się pokazać Czytelnikowi, że trudy szkolenia w połączeniu z okrucieństwem wojny i ciągłym zagrożeniem życia w walce umacnia więź wśród obcych sobie ludzi z drużyny, plutonu czy kompanii i to w taki sposób, że są w stanie poświęcić własne życie za kolegę. Sam niejednokrotnie był w takiej sytuacji, chociażby w lutym 1945 r. w Haguenau gdzie wraz z szer. Bobem Marshem otrzymali rozkaz ustawienia karabinu maszynowego w celu zapewnienia wsparcia ogniowego kolegom z patrolu. Byli tak odsłonięci, że gdyby zaczęli strzelać, załoga niemieckiego działa dostrzegłaby ich gołym okiem i szybko unieszkodliwiła. Uznali jednak, że jeśli patrol zostanie ostrzelany to otworzą ogień „ponieważ mogło od nas zależeć życie dwudziestu ludzi […] był to jeden z tych przypadków, kiedy nie zawahałbym się odegrać bohatera, nawet gdyby miało to oznaczać śmierć.”

Książka Webstera posiada wszystkie zalety, którymi powinny odznaczać się dobre wspomnienia wojenne. Opisując szkolenie poznajemy tworzącą się wspomnianą więź wśród żołnierzy. Następnie podczas walk czy to w Normandii czy Holandii poznajemy uczucie, których doznaje człowiek, kiedy zabija i kiedy do niego strzelają oraz gdy zostaje ranny bądź widzi śmierć przyjaciół. Kolejnym ważnym elementem wspomnień jest postawa wobec cywilów, czy to przyjazna jak we Francji i Holandii czy nieprzyjazna jak w Niemczech. Chociaż w pewnym momencie Webster zmienia zdanie przypominając czytelnikom o głupocie samej wojny. Webster jako człowiek nienawidzący armii, a przede wszystkim niechętny i sceptyczny do regulaminów oraz musztry wojskowej, a także nadętej biurokracji czy przywilejów dla oficerów, i pogardy dla szeregowych doskonale pokazuje stosunki panujące w amerykańskiej armii. Jak już wspomniałem Webster nieszczędni od jadowitych komentarzy pod adresem oficerów, którzy okazali się tępymi służbistami czy tchórzami, ale z drugiej strony wychwala podoficerów i szeregowców, którzy spełnili swój obowiązek. Przez cały czas stara się rzetelnie relacjonować zachowania swoich kolegów – w obozie, w walce oraz jako zdobywców.

Jednym słowem polecam te wspomnienia wszystkim, którzy chcą dowiedzieć się więcej o II wojnie światowej, o walce, a przede wszystkim o tym jak to jest być spadochroniarzem, odkrywać siebie i sprawdzać się w ekstremalnych sytuacjach. Webster dzięki doskonałemu rzemiosłu pisarskiemu wskrzesza tamtą rzeczywistość, opisując ją barwnymi szczegółami i często ozdabiając zabawnymi anegdotami o ludziach i wojnie. Jego wojenne wspomnienia są cenną lekcją historii i wnikliwym spojrzeniem na pracę żołnierzy 101. Dywizji Powietrznodesantowej. Opisy walk i ogromna dawka wrażeń sprawiają, iż jego opowieść czyta się jednym tchem.

Autor: David Kenyon Webster

Wydawnictwo: Magnum

Rok wydania: 2011

ISBN: 978-83-89656-73-5

Liczba stron: 281

Oprawa: Miękka