MILITIS - Serwis Militarno-Historyczny

Socjalistyczna Republika Kuby jest największą wyspą na Karaibach i siódmą pod względem wielkości wyspą na świecie zamieszkałą przez ok. 11 mln obywateli żyjących na terenie ok. 110 tys. km kwadratowych. Gospodarcze, militarne i demograficzne znaczenie Socjalistycznej Republiki Kuby na światowej arenie międzynarodowej nigdy nie było zbyt wielkie. Z aspektu propagandowego prowadzonej przez ten kraj polityki zagranicznej, bardzo aktywnej od początku lat sześćdziesiątych, państwo to było wiele razy zauważalnym graczem. Mimo dużego znaczenia prestiżowego w okresie zimnej wojny jak i współczesnego nagłaśniania sytuacji na Kubie, państwo to nie ma istotnego wpływu na region Ameryki Łacińskiej. Biorąc pod uwagę jednak powierzchnię, liczbę ludności i poziom produktu krajowego brutto oraz nienasyconą gospodarkę, państwo to nie jest nic nie znaczącą wyspą rolniczą, lecz krajem o którym jest głośno w światowych mediach, choć zazwyczaj informacje te nie mają pozytywnego charakteru.

Kuba 20 maja 1902 r. stała się oficjalnie niepodległym podmiotem państwowym, lecz niepodległość ta była pozorna, aż do 1959 r.. Przez okres kilkudziesięcioleci wyspa uzależniona była od Stanów Zjednoczonych. Jednym z takich symboli, wręcz protektoratu była uchwalona poprawka ustawy zasadniczej Kuby. Została ona stworzona przez senatora Orville'a H. Platta (od którego nazwiska wzięła się jej nazwa tj. „Poprawka Platta”) stałą się symbolem uzależnienia politycznego od USA . Na skutek porozumienia z kubańską konstytuantą, Kuba stała się niepodległym państwem, z terenu którego wycofały się wojska Stanów Zjednoczonych1. Amerykańskie wojsko uzyskało jednak prawo stacjonowania w bazie wojskowej Guantánamo na wschodzie wyspy. Zgodnie z poprawką Platta, Stany Zjednoczone zagwarantowały sobie prawo do prowadzenia wszelkich działań militarnych na obszarze kraju, wydzierżawiania terenów pod bazy wojskowe i punkty gospodarcze, jak i co jest ważne, narzucała kontrolę nad polityką wewnętrzną i zewnętrzną rządu kubańskiego2. W 1906 r. wojska USA ponownie wkroczyły na teren państwa i okupowały go przez ok. 30 miesięcy3. Nowo powstałe państwo choć zdominowane przez Waszyngton i targane początkowo przez kłopoty gospodarcze, szybko rozwijało się głównie dzięki wysokim cenom cukru, który był głównym towarem eksportowym. Bardzo ważne dla rozwoju wyspy były też inwestowanie Stanów Zjednoczonych w rolnictwo4. W okresie I wojny światowej wysokość cen cukru była tak duża, że kraj przeżywał boom gospodarczy mimo, że był uzależniony od amerykańskiego rynku zbytu. Na Kubie w tym okresie swój szczyt osiągała monokultura trzciny cukrowej, która przez wiele lat determinowała życie gospodarcze i polityczne wyspy. Po wojnie produkcja cukru zmniejszyła się, a rynki zbytu w USA uległy zmniejszeniu co doprowadziło do niepokojów wewnętrznych. Sytuację spadku cen cukru starał się uratować prezydent Gerardo Machado urzędujący od 1925 do 1933 r., który wprowadził limity produkcji. Sytuację gospodarczą w 1926 r. zdołano ustabilizować głównie dzięki limitom i polepszeniu się koniunktury gospodarczej.

Na skutek rewolucji sierżantów mającej miejsce w 1934 r., decydujący wpływ na rządy w państwie zdobył jeden z jej przywódców Batista Zaldivar Fulgencio. Zdołał on po rozmowach z Franklinem D. Rooseveltem, głoszącym program polityki dobrosąsiedzkiej w 1934 r. zerwać układ z USA anulujący poprawkę Platta w konstytucji państwa. Od 1940 r. Kubą oficjalnie rządzić zaczął Fulgencio Batiste, który w 1941 r. przyłączył się do koalicji antyhitlerowskiej. W 1952 r. proamerykański prezydent, został odsunięty od władzy. Na skutek takiego obrotu wydążeń przy wsparciu armii przeprowadził zamach stanu i przejął władzę oraz zawiesił konstytucję. Mimo, że Bastia był dyktatorem to jego rządy popierały Stany Zjednoczone, które uważały, że lepszy jest dyktator walczący z komunizmem i dający poczucie stabilności państwa niż rządy socjaldemokratów, czy też komunistów. Prawda była jednak taka, że od zamachu stanu sytuacja gospodarcza pogarszała się z każdym rokiem. Pogłębiająca się korupcja, szerząca się bieda, bezprawie wzmacniały ruchy opozycyjne w tym głównie nastawione ideologicznie na komunizm. 26 lipca 1953 r. po ataku małej grupy rewolucjonistów dowodzonych przez Fidela Castro na koszary Moncada wyraźnie widać było, że sytuacja wewnętrzna zaczyna się załamywać. Wtedy to po raz pierwszy na scenie publicznej pokazał się przyszły twórca komunizmu pod oknem Stanów Zjednoczonych, Fidel Castro. Został on skazany na 15 lat wiezienia, ale dzięki amnezji uzyskał wolność po 2 latach przebywania w więzieniu. Z powodu prześladowań i nieustannego śledzenia go przez służby bezpieczeństwa postanowił udać się na emigrację do USA, a następnie Meksyku. Podczas przebywania w Meksyku założył ruch pod nazwą „26 lipca”5 Jego organizacja początkowo była bardzo nieliczna i poniosła duże straty 2 grudnia 1956 r. przy próbie desantowania się na teren Kuby. F. Castro mimo wszystko dzięki swoim poczynaniom, ale głównie ogólnie trudnej sytuacji w państwie, zdołał po trzech latach obalić wraz z innymi sojusznikami proamerykańskiego dyktatora6. Sam jednak nie głosił jeszcze oficjalnie haseł komunistycznych, przez co nowe władze na Kubie najszybciej uznały Stany Zjednoczone.

Polityka zagraniczna Fidela Castro z przyjaźnie nastawionej do USA szybko zaczęła się zmieniać na jej całkowite przeciwieństwo. Nacjonalizacja plantacji trzciny cukrowej i innych gałęzi przemysłu rolnego ogłoszona ustawą z roku 1960 pogorszyła stosunki z USA, których obywatele w większości byli posiadaczami takich gospodarstw na wyspie. Decyzja ta doprowadziła do wojny gospodarczej ze Stanami Zjednoczonymi. Waszyngton w odpowiedzi na kubańską nacjonalizację wprowadził embargo na dostawę ropy do Kuby, która w całości uzależniona była od surowca wydobywanego u północnego sąsiada zza Cieśniny Florydzkiej. W odwecie doprowadziło to do nacjonalizacji rafinerii i instalacji naftowych na terenie Kuby, które w większości były w rękach amerykańskich i brytyjskich przedsiębiorców. USA nie pozostały dłużne i zablokowały import cukru z Kuby, co było dla tego małego państwa bolesnym ciosem, zwłaszcza, że był to główny środek dochodów dla budżetu państwowego. Również utrudnienia w wyjazdach turystycznych na teren Kuby były bolesne zwłaszcza, że ok. 90% z turystów było pochodzenia amerykańskiego. W tym momencie na polu walki gospodarczej pojawił się Związek Radziecki, który obiecał Hawanie kupno jej cukru i udzielenie nisko procentowej pożyczki. W styczniu 1961 r. USA zerwały stosunki dyplomatyczne z Kubą, a CIA przeprowadziło nieudaną próbę przewrotu7. Amerykańskie poczynania mające odizolować Kubę od reszty państw regionu okazywały się dość udane8. Punktem krytycznym w stosunkach USA-Kuba, ale też USA-ZSRR był tzw. Kryzys Kubański (karaibski) i widmo wojny atomowej między największymi potęgami świata. Kuba mimo, że była w centrum wydarzeń nie miała jednak wpływu na rozmowy przywódców wrogich supermocarstw9. Wyraźnie widać było, że Hawana jest nadal narzędziem w rękach dominatora. Z dominacji USA weszła pod dominację ZSRR.
W następnych latach następowało odprężenie stosunków międzypaństwowych w regionie i pogorszenie stosunków na linii Kuba-ZSRR. Wyrazem łagodzenia konfliktów z przeszłości w regionie karaibskim była polityka prezydenta USA, Richarda Nixona. Pod naciskiem państw zrzeszonych w OPA10, USA wycofało się z embarga handlowego nałożonego w ramach Organizacji Państw Amerykańskich, choć samo z niego nie zrezygnowało. Mimo to, władze nadal starały się polepszać stosunki, czego wyrazem był raport Lintowitza11. F. Castro odrzucił jednak wyciągniętą rękę Stanów Zjednoczonych i angażował się w wojnę na terenie Angoli, gdzie wspierał sprzętowo oraz personalnie stronę komunistyczną – mającą wsparcie ze strony ZSRR, co z powrotem przybliżyło te dwa komunistyczne państwa ku sobie. Sytuację Kuby w stosunkach do państw zachodnich (głównie USA) pogorszył też konflikt między proradziecką Etiopią, a proamerykańską Somalią. Pomoc wojskową dla Etiopii udzieliły m. in. wojska kubańskie, dzięki którym Somalia przegrała bitwę na płaskowyżu Ogadeńskim12. Przez okres lat 60-tych i 70-tych pozycja międzynarodowa Kuby nie była ekonomicznie ani politycznie zbyt wysoka, a jedynie konfliktowa i ideologiczna polityka szerzenia komunizmu gwarantowała Hawanie pozycję ważnego gracza w świecie. Biorąc pod uwagę możliwości tego państwa pod względem gospodarczym jak i militarnym w razie konfliktu „wschód-zachód”, nie miałaby praktycznie wielkiego znaczenia w starciu gigantów (choć dysponowała liczebnie drugą po Brazylii armią w Ameryce Łacińskiej posiadająca zaraz po USA i Kanadzie najliczniejsze siły pancerne i lotnicze), jednak jej położenie strategiczne interesowało każdą ze stron.

W latach osiemdziesiątych pozycja Kuby w regionie znacząco wzmocniła się czego rezultatem było w pewnym stopniu obalenie rządów Anastasio Samozy Debayle w Nikaragui i Erica Gairy w Grenadzie. Niewątpliwie nie mogło to mieć pozytywnych efektów w stosunkach Hawana-Waszyngton. Przez takie działania w misjach internacjonalistycznych, nawiązywanie współpracy z państwami prokomunistycznymi, jak i z innymi krajami Ameryki Łacińskiej w której coraz popularniejsze były lewicowe poglądy, pozycja F. Castro (jak i Kuby) rosła mimo aktywnego przeciwdziałania Stanów Zjednoczonych. Kuba jednak rozwijała się gospodarczo wolniej niż inne państwa regionu. W antykubańskiej polityce prezydent USA Ronald Regan wpłynął na senat, który przyjął tzw. poprawki Symms'a. Pozwalały one władzom użyć wszelkich sposobów w tym militarnych mających na celu zatrzymanie rozszerzania się kubańskich wpływów i komunizmu w Ameryce Łacińskiej. Ze względu jednak na obawy iż operacje militarne sprowokują ZSRR do odwetu w innej części świata lub też inwazja przerodzi się w drugi Wietnam, zaniechano bezpośrednich akcji przeciw Kubie i ograniczono się do wspierania państw Ameryki Łacińskiej walczących z komunistycznymi ruchami partyzanckimi. Kuba i USA prowadziły nieoficjalnie ze sobą wojny na terenach państw trzecich jak Nikaragua i Grenada, gdzie ostatecznie zdołano obalić (dzięki środkom militarnym i finansowym) lewicowe lub też komunistyczne rządy13.

Kuba na przełomie XX i XXI wieku.

Po upadku ZSRR i bloku państw socjalistycznych w Europie, Kuba stanęła przed wielkim problemem w każdej płaszczyźnie: politycznej, gospodarczej, wojskowej i ideologicznej. Nie tylko był to kłopot ideologiczny – jak przekonywać narody Ameryki Łacińskiej do komunizmu, gdy komunizm upada w ZSRR, ale przede wszystkim gospodarcze. Głównym rynkiem zbytu był ZSRR i państwa satelickie, na które trafiało ok. 85% eksportu. Pożyczki, darowizny finansowe, pomoc żywnościowa i surowcowa od ZSRR i RWPG (Kuba była członkiem tej organizacji od 1972 r.) była bardzo ważną pomocą z której finansowano np. liczne i przestarzałe siły zbrojne, które w okresie lat 90-tych zmniejszono o ponad połowę14. Skutki gospodarczej zapaści, pogłębione dodatkowo przez amerykańskie embargo, były odczuwane jeszcze przez kilka lat, ponieważ w pierwszych latach 90-tych nastąpił spadek kubańskiego PKB o 35 proc. Z kolei straty z powodu amerykańskiej blokady na koniec 2007 r. wycenia się na ponad 93 miliardy dolarów, co stanowi 160% rocznego kubańskiego PKB i ponad 23 razy przewyższa roczną wartość inwestycji. Pozytywnym aspektem zerwania przez Moskwę pomocy dla Kuby jest to, że teraz pierwszy raz od 1902 r. wyspa jest w pełni suwerennym państwem, mogącym podejmować decyzję tylko i wyłącznie według własnego uznania. Za taką wolność Hawana musiała i musi jednak dużo zapłacić, a Fidel Castro mimo trudności zdołał jednak utrzymać władzę, choć teoretycznie miał małe szanse na przetrwanie bez pomocy dawnych przyjaciół z Moskwy, którzy po zniknięciu ZSRR nie byli zdolni do „opiekowania” się Kubą. Po roku 1991 wbrew pozorom, pozycja Kuby w regionie karaibskim wrosła, mimo dużego zadłużenia państwa. Ze względu na załamanie rynku zbytu towarów w państwach RWPG, polityka Kuby przeistoczyła się z agresywnej na wegetacyjną zwłaszcza, że załamał się handel15. F.Castro zgodził się na rozluźnienie kontroli państwa nad przedsiębiorstwami i współpracę ekonomiczną z Europą Zachodnią i państwami regionu Karaibów, których znaczenie w polityce zagranicznej Kuby zaczęło rosnąć z racji tego, iż akceptowały one specyfikę systemu politycznego i gospodarczego Hawany. Państwa te nie nalegały na reformy gospodarcze i polityczne na Kubie i co było również ważne zaczęły opierać się naciskom Stanów Zjednoczonych starających się utrzymać w izolacji wyspę F.Castro. Kuba dość szybko nawiązała współpracę gospodarczą z państwami regionu, gdzie zaczął rodzić się też nowy sojusz polityczny, między Kubą a Wenezuelą Hugo Chaveza. Ten nieoficjalny sojusz stał się faktem od 1999 r., gdy H. Chavez został prezydentem16. Hawana dzięki współpracy z Wenezuelą mająca bogate zasoby mineralne nie tylko zdobyła partnera gospodarczego, ale też stałą się państwem, które mimo wielkiego zadłużenia i biedy w końcu miało realny wpływ na region. Z perspektywy czasu Hawana wiele zyskała dzięki współpracy z Wenezuelą. Miała swój początek w wizycie ministra spraw zagranicznych Kuby Felipe Pereza Roque w Caracas, gdzie rozpoczęto prace nad gospodarczymi umowami dwustronnymi między państwami. 30 października 2000 r. po uchwaleniu w Wenezueli konstytucji „Boliwariańskiej” F. Castro i H. Chavez podpisali umowę gospodarczą w myśl której Kuba mogła kupować ok. 53 tys. baryłek ropy dziennie za cenę od 12 do 27 dolarów (ok. 30-40 procent taniej niż wynosiła średnia cena ropy na giełdach. Dziś cena wzrosła do ok. 30 dolarów za baryłkę, których Kuba nabywa praktycznie dwa razy więcej) w zamian oferując Wenezueli pomoc personalną, która miała wesprzeć realizację programów socjalnych i gospodarczych zapoczątkowanych przez H. Chaveza. Umowa ta niewątpliwie była kołem ratunkowym dla reżimu F. Castro, który mimo trudności zdołał przetrwać najgorszy okres gospodarczy dla Kuby od zakończenia wielkiego kryzysu ekonomicznego z lat 30-tych XX wieku.

Pozycja gospodarczo-polityczna Kuby w pierwszej dekadzie XXI wieku.

Czy stwierdzenie mówiące o Kubie jako komunistycznym skansenie świata jest trafne? Pytanie jest kontrowersyjnie i odpowiedź na nie nie może być jednoznaczna, co nie oznacza, że nie jest to częściowo prawdą. Dziś wyznacznikiem pozycji międzynarodowej danego państwa jest jego siła gospodarcza, finansowa, polityczna i militarna. W każdym z tych punków Kuba jest bardzo słaba, choć nie zawsze tak było. Sytuację gospodarczą pogarsza konkurencja ze strony USA, Meksyku, Wenezueli, Kolumbii, Kanady, Brazylii i nawet państw europejskich oraz mniejszych państewek Ameryki Środkowej a także Karaibów. Dziś Kuba znaczy gospodarczo w regionie Ameryki Łacińskiej mniej niż miało to miejsce jeszcze ponad 50 lat temu gdy była liczącym się państwem w basenie morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej. W 1958 r. PKB Kuby kwalifikowało ją na trzecim miejsce w Ameryce Łacińskiej, a dziś pozycja ta jest o wiele niższa17, co niewątpliwie minimalizuję znaczenie tego państwa w świecie. Nie tylko w tej statystyce państwo to wypada bardzo źle. Nie lepiej wygląda sytuacja finansowa jeśli chodzi o zadłużenie. Dług zewnętrzny w okresie rządów komunistycznych wzrósł z ok. 100 mln dolarów do 12 mld dolarów w 2002 r.18 a dziś wynosi już ok. 17 mld dolarów. Do tej liczby należy dodać też ok. 15-20 mld. dolarów kredytów zaciągniętych w ZSRR/Rosji19. Aby uzmysłowić sobie jaki jest to potężny dług jak dla tego kraju trzeba przytoczyć kilka liczb. Średni dochód miesięczny Kubańczyka w dolarach na rok 2001 wyniósł ok. 16-17 dolarów miesięcznie i emerytura waha się między 8 a 9 dolarami, natomiast zadłużenie na jednego mieszkańca w chwili obecnej wynosi ok. 3 tys. dolarów20. Produkt krajowy brutto w przeliczeniu na jednego mieszkańca (w ciągu roku) wynosi 3900 dolarów co statystycznie daje Kubie 146 pozycję w rankingu państw21. Zadłużenie to byłoby znacznie większe gdyby nie darowizny i wykup towarów rolniczych ze strony państw RWPG jak i pomocy Wenezueli oraz częściowe umarzanie długów. Kuba znajduje się na krawędzi katastrofy finansowej i nie widać perspektyw na ustabilizowanie sytuacji. Gospodarka opierająca się na modelu rolniczo-przemysłowym z większością upaństwowionych zakładów i gospodarstw rolnych jak i dopiero czekającymi ją reformami nie szybko zdoła uregulować te zadłużenie zwłaszcza, że budżet państwa wyniósł w 2008 r. przed kryzysem ekonomicznym ok. 49-55 mld. dolarów22. W tym czasie wiele państw regionu umocni się w eksporcie, turystyce i handlu.

Ważna jest też kwestia uwarunkowań poziomu importu do eksportu. Deficyt w handlu zagranicznym Kuby od 1958 r. wzrósł z 39 mln dolarów do 6 mld dolarów23. Wyjściem z tej sytuacji może być rozwój współpracy regionalnej. Kuba, Wenezuela i Boliwia zawarły Porozumienie o Wdrożeniu Boliwariańskiej Alternatywy Dla Narodów Naszej Ameryki, znane jako ALBA. W porozumieniu tym mówi się o wprowadzeniu w życie takich mechanizmów handlowych, które zapewniałyby wzajemne korzyści wszystkim stronom porozumienia. Do strat gospodarczych Kuby należy doliczyć też utratę ok. 10 mld. dolarów na skutek kryzysu gospodarczego jak i skutków trzech huraganów w 2008r.24. Mimo to Kuba w ubiegłym roku zdołała utrzymać wzrost gospodarczy na poziomie 4,3%25 jak i wzrost eksportu o ok. 7,2%26. Biorą pod uwagę tylko porównanie Kuby z 1958 r., a dziś można stwierdzić, że kraj ten mimo rozwoju technologicznego cofnął się cywilizacyjnie lub też został wyprzedzony przez wiele państwa w obydwu Amerykach. W połączeniu z częściową izolacją wyspy i jej obecnie pokojową polityką degraduje pozycję prestiżową tego państwa w relacjach międzynarodowych. W 1958 r. Kuba posiadała więcej samochodów, sprzętu domowego, zwierząt hodowlanych, środków transportu i artykułów rolnych w odniesieniu do jednego mieszkańca niż każde inne państwo regionu Ameryki Łacińskiej. Kraj ten mimo otwarcia na zachód po upadku ZSRR do 2008 r. nie zmienił się praktycznie dla mieszkańców, wśród których większość wychowała się już w czasie rządów F. Castro. Na Kubie dostęp do internatu mają tylko nieliczni, w kraju funkcjonują tylko dwie główne gazety przesiąkające propagandą władzy, a z wyspy która opierała się na eksporcie żywności powstało państwo, które bez jej importu czekałaby katastrofa głodowa, gdyż część państwowych ziem nadających się do uprawy leży odłogiem. Kuba w okresie rządów komunistycznych nie zdołała stworzyć silnej gospodarki i dziś ekonomicznie poważnymi konkurentami dla niej stają się nawet takie państwa jak Gwatemala, Panama, Salwador czy Dominikana. Hawana nie może dziś mówić o efektywnym konkurowaniu gospodarczym z takimi krajami jak Wenezuela, Meksyk, Kolumbia czy Brazylia. Względem takich mocarstw jak Kanada czy szczególnie USA nie można mówić o żadnych perspektywach możliwości nawet zbliżenia się do poziomu ich możliwości gospodarczych jeśli chodzi o konkurencyjność towarów. Wyspa ta dziś nie może prowadzić polityki antyzachodniej, gdyż całkowicie jest uzależniona od tzw. zachodu, który w dodatku wpompował pieniądze w utrzymanie tego komunistycznego skansenu w okresie lat 1992-2001, co być może było błędem. W tym okresie pomoc humanitarna ze strony UE wyniosła ok. 165 mln euro27.

Sytuacja gospodarcza od upadku ZSRR pogorszyła się - jednak objęcie władzy przez pragmatycznego Raula Castro dała już pierwsze pozytywy gospodarcze wzmacniające gospodarczą pozycję regionalną Kuby. W okresie jego rządów państwo to zaczęło powoli umacniać się gospodarczo i politycznie oraz po kryzysie w stosunkach Kuba-UE (2003r.)28. Ważnym objawem zmian jest wprowadzana reforma rolna. Od 2007 r. w prywatne ręce trafiło ok 45 tys. działek rolnych o powierzchni 680 tys. ha leżącej dotychczas odłogiem państwowej ziemi, co niewątpliwie przyczyni się do zmniejszenia importu żywności zza granicy29. Poprawi to też niewątpliwie pozycję Kuby jeśli chodzi o proporcję importu do eksportu, gdyż dziś 78% wymiany zagranicznej to import a jedynie 22% to eksport kubańskich towarów za granicę30. Pozom inwestycji zagranicznych na Kubie w 2008 r. wzrósł do 1,2 mld. dolarów31. Również pozycja Kuby jako eksportera surowców spadała znacznie w dobie obecnego kryzysu, może jednak wzrosnąć gdy zostaną przeprowadzone reformy w gospodarce i finansach oraz zostanie zwiększone wydobycie ropy. Firma Cubapatroleo ogłosiła, że na swoich przybrzeżnych terenach Kuba posiada złoża szacowane na ponad 20 miliardów baryłek (dwa razy więcej niż wcześniej podawano). Jeśli zapowiedzi kubańskich specjalistów potwierdzą się, kraj stanie się jednym z 20 największych producentów ropy na świecie. Pokłady gazu oszacowano na ok. 700 mld metrów sześciennych. Zasoby te przewyższają zasoby Meksyku (11,7 mld. baryłek) i dorównują zasobom USA w Zatoce Meksykańskiej (21 mld baryłek). Eksploatacja tych zasobów m.in. przez firmy kubańskie jak i hiszpańskie może przynieść uregulowanie zadłużenia zagranicznego jak i niesłychane bogactwo temu małemu państwu32. Jednak według ekspertów z USA złoża te mają tylko ok. 4,5 mld baryłek ropy33, co nie oznacza jednak że jest to mała ilość dla Kuby. Złoża te mogą na wiele lat zaspokoić potrzeby wyspy i pozwolić państwu na eksport surowca poza granice państwa, być może nawet do USA. Niewątpliwie zasoby te stanął się kuszącym kąskiem dla Waszyngtonu, który może przez to zrezygnować z obostrzeń handlowych wprowadzonych na Kubę. Amerykańskie koncerny naftowe nie mogą prowadzić interesów z Kubą, co może stanowić dla nich wymierną stratę, kiedy rozpocznie się wydobywanie wielkich pokładów ropy kubańskiej. Wiele państw począwszy od Rosji i Chin a kończąc na Wielkiej Brytanii, Wenezueli i Brazylii (ta zdołała dzięki firmie Petrobras podpisać już kontrakt na eksploatację) zainteresowanych jest wydobywaniem ropy na Kubie. Należy zaznaczyć, że obecnie kubańska państwowa kompania naftowa nosząca nazwę Cuba Petroleo nie jest wstanie samodzielnie wydobywać ropy spod dna Zatoki Meksykańskiej z powodu braku wystarczających środków finansowych oraz odpowiedniej technologii. Jeśli Kuba zgodzi się na pełną eksploatację jej zasobów i otworzy się jeszcze bardziej na świat, może stać się w przeciągu dekady najsilniejszym po Wenezueli i Meksyku państwem Ameryki Środkowej34. Nie tylko surowce stawiają Kubę w dogodnej sytuacji. Kuba jako państwo 11 milionowe, posiada duży rynek w regionie, na którym brakuje wszelkiego rodzaju nowoczesnych technologii, produktów jak i firm usługowych. Z całego świata firmy różnych branży już dziś starają się wszelkimi sposobami zwiększać swoje udziały na wyspie. Nic nie przeszkadza Hiszpanom, Włochom, Francuzom czy Kanadyjczykom już od lat robić interesy z komunistyczną Kubą. Nawet Rosja po wielu latach porzucenia Kuby zdecydowała się wrócić na tropikalną wyspę przyznając jej kredyty oraz chęć inwestowania w sektor turystyczny. Polska póki co jest nieobecna na wyspie, prócz firmy Tan Viet35.

Jednak do dzisiejszego dnia państwo braci Castro gwarantuje własną wegetację surowcową od dobroczynności Wenezueli. Kuba wkroczyła w XXI wiek z silnym przyjacielem u boku jakim jest Wenezuela. Mimo współpracy tych dwóch państw, pozycja Kuby jako ważnego państwa Ameryki Środkowej maleje wraz ze wzrostem pozycji politycznej i gospodarczej Wenezueli, która to zaczyna być liderem socjalistycznej polityki w regionie. Polityka wegetacji systemu socjalistycznego nie daje Kubie szans na znaczące zwiększenie własnych wpływów w regionie. Do momentu objęcia władzy nad państwem przez Raula Castro nie było widać żadnych perspektyw na pełne otwarcie Kuby nie tylko pod względem gospodarczym ale też politycznym. Nowy przywódca Kuby w ciągu dwóch lad zdołał odnowić działalność kubańską w Organizacji Państw Amerykańskich36, choć de facto inne państwa wciągnęły Kubę do współpracy, a nie na odwrót. Jest to niewątpliwie pozytywny aspekt zmian jakie zachodzą na Kubie, zwłaszcza, że integracja w ramach tejże organizacji może wymóc na wyspie wprowadzanie dalszych ułatwień w rozwijaniu działalności gospodarczej i politycznej, na co Hawana się nie zgadza. Oczywiście nie oznacza to nastania tendencji umacniania się Kuby w regionie jako ważnego podmiotu polityki międzynarodowej zwłaszcza, że konkurencja innych państw jest miażdżąca. Kuba wraz z otwarciem się na zachód i rosnącą rolą nowych mocarstw regionalnych i kontynentalnych będzie tracić na znaczeniu jako ważny uczestnik areny międzynarodowej w regionie, gdyż zacofane państwo pozbawione pomocy zewnątrz nie jest w stanie szybko odbudować swojej pozycji, bardzo silnego gracza w środkowej Ameryce. Pozytywna dla Kuby sytuacja z lat 1902-1952 nie powtórzy się. Sytuacja wewnętrzna nie jest już tak jednoznaczna jak za rządów F.Castro gdy nie było mowy o złagodzeniu m. in. restrykcji politycznych i problem nacisków społeczności międzynarodowej na pewnie nie pozwoli Kubie stać się liczącym państwem, co nie znaczy, że pozycja Hawany będzie cały czas zmniejszała się. Ranga polityczna jako państwa prowadzącego własną politykę szerzenia socjalizmu na pewno bardzo osłabła i będzie słabnąć nadal wraz z otwarciem na świat kapitalistyczny. Z drugiej jednak strony spojrzenie na zachód (USA i UE), aktywne uczestnictwo w działalności OPA i partnerstwo strategiczne z Wenezuelą zapewnią Kubańczykom możliwość skuteczniejszego lobbowania w przyszłości własnych koncepcji politycznych w regionie. Pozycja gospodarcza Kuby będzie rosłą wraz z wprowadzanymi reformami i zwiększającym się rynkiem wewnętrznym, ale politycznie państwo to ma już za sobą lata gdy liczyło się w polityce międzynarodowej. W porównaniu do sytuacji z lat 1992-1995 bezapelacyjnie Kuba będzie się pod każdym względem (prócz militarnego) umacniać w regionie jeśli stworzy u siebie chiński model państwa. Jeśli nowy przywódca po kilku reformach przestanie je kontynuować Kuba będzie pozostawać coraz bardziej w tyle za państwami Ameryki Łacińskiej. Nie ma możliwości stać się ważnym państwem o prestiżowym znaczeniu, gdyż nie ma już miejsca dla niej w rywalizacji silnych państw regionu.

Ważnym dowodem zmniejszania się ogólnej pozycji międzynarodowej Kuby w XXI wieku jest jej stan sił zbrojnych. Pozycja wojska kubańskiego w państwie jest ogromna co jest obecnie rzeczą bezdyskusyjną widząc to kto rządzi dziś państwem37. Inaczej wygląda pozycja siły odstraszania względem państw obydwu Ameryk. Kubie z silnej armii jaką miała w latach 70 i 80 - tych pozostał dziś tylko nieporadny karzeł, który z roku na rok traci w lawinowy sposób swój potencjał bojowy. W dobie toczącego się nieoficjalnie wyścigu zbrojeń w Ameryce Łacińskiej, Kuba staje się z każdym rokiem państwem coraz bardziej bezbronnym. Choć liczebnie Hawana dysponuje 1600 czołami, 31 samolotami bojowymi i 179 statkami powietrznymi w rezerwie, symboliczną flotą oraz 46 tys. armią, to jej wartość bojowa jest wielokrotnie mniejsza niż wskazują na to liczby. Z tej palety podstawowego sprzętu tylko mały procent jest sprawny i wykorzystywany przez jednostki bojowe. Sprzęt ten pamięta jeszcze czasy II wojny światowej (np. 300 czołgów T-34/85)38, jest w opłakanym stanie i nie ma dziś na współczesnym sieciocentrycznym polu walki żadnej wartość bojowej. Pozycja militarna Kuby topnieje w naszych oczach widząc jak wygląda polityka modernizacji sił zbrojnych w innych państwach Ameryki Łacińskiej. Hawana może tą siłą zagrażać co najwyżej Haiti, Jamajce, Dominikanie, wyspom małych Antyli i niektórym państwom Ameryki Środkowej. Straszak ten jest jednak sztuczny, gdyż armia kubańska nie ma ekonomicznych i logistycznych możliwość żeby nawet zając obecnie Jamajkę. Porównanie tej armii do sił USA, Kanady, czy też Brazylii i Wenezueli wydaje się nawet niepotrzebne. Pozycja militarna Kuby nigdy nie będzie taka jaka była w okresie walk kubańskich żołnierzy w Angoli czy też Etiopii. Państwo to przy tych kłopotach gospodarczych jakie ma obecnie, na pewno przez najbliższą dekadę nie zdoła wyjść z zapaści technologicznej mimo, że armia charakteryzuje się dobrym wyszkoleniem.

Kuba to państwo wewnętrznych kontrastów i zmniejszającej się politycznie oraz militarnie pozycji międzynarodowej. Państwo to gdzie obok siebie znajdują się luksusowe kurorty turystyczne i regiony ubóstwa, biedy oraz brudu terroryzowane przez służby bezpieczeństwa nie ma żadnych perspektyw na znaczące zwiększenie własnych możliwości lobbowania w świecie. Choć następuje otwarcie gospodarcze zwiększające statystycznie pozycję Kuby i dające jej narzędzia do polityki gospodarczej w regionie, to zapóźnienie powstałe przez rządy komunistyczne będzie przez wiele lat uzupełniane, w czym pomocna może okazać pomoc międzynarodowa, inwestycje innych państw i coraz bardziej ustabilizowana działalność Kuby w organizacjach międzynarodowych. W najbliższych latach rozjaśnią się niewiadome losu dotyczące Kuby. Istnieje prawdopodobieństwo, że rok 2010 okaże się realnym punktem zwrotnym dla Kubańczyków. Co i do jakiego stopnia będzie reformowane jest niewygodnym pytaniem bez definitywnej odpowiedzi. Raul Castro powiedział, że nie ma zamiaru stać się Michaiłem Gorbaczowem z tropików. Mimo to, wielce prawdopodobne jest, że Kuba stanie się drugimi Chinami Ludowymi z kapitalistyczną gospodarką i komunistyczną dyktaturą.