AMZ Żubr

 Autor: Michał "Windmaker" Banach niedziela, 24 października 2010 08:41

Żubr jest kolejnym po Turze i Dziku pojazdem wojskowym zaprojektowanym przez firmę AMZ Kutno. Pojazd ten w wersji podstawowej został zaprojektowany jako transporter piechoty z możliwością transportu 8-10 żołnierzy. Jednakże pierwsze zaprezentowane prototypy Żubra skonfigurowane zostały jako nośniki specjalistycznego wyposażenia i uzbrojenia.

Pierwszy raz pojazd ten został zaprezentowany w 2008 roku podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach pod oznaczeniem Żubr-P jako nośnik systemu przeciwlotniczego Poprad. Kolejną konstrukcją jaka pojawiła się na podwoziu Żubra jest Żubr-WD (Wóz Dowodzenia), również zaprezentowany w 2008 roku. Oba pojazdy to tylko nieliczne z możliwych kombinacji jakie mogą powstać na tym podwoziu. Żubr jest pojazdem mającym duże możliwości konstrukcyjne z racji swoich dużych gabarytów oraz zapewnia swoim pasażerom wysoką ochronę przed ostrzałem oraz minami i improwizowanymi ładunkami wybuchowymi. Konstrukcja pojazdu została tak przygotowana, aby mógł on być transportowany samolotami C-130 Hercules.

Konstrukcja

Żubr został osadzony na zmilitaryzowanym podwoziu ciężarówki Iveco Euro-Cargo 4x4 specjalnie wzmocnionym w celu uzyskania jak największej ochrony. Podwozie może zostać zabudowane w zależności od zamówienia i wariantu. Pierwsza pokazana odmiana Żubra – Żubr-P posiada opancerzoną kabinę załogi na poziomie 3 STANAG 4569 (pancerz zapewnia ochronę przed pociskami przeciwpancernymi kalibru 7,62x51AP(WC) mm wystrzelonymi z odległości 30 m z prędkością 930 m/s) oraz otwartą skrzynię ładunkową, osłoniętą z boków płytami pancernymi a z góry rozsuwanymi żaluzjami również opancerzonymi. Osłona skrzyni również zapewnia ochronę na poziomie 1 lub 2 wg. STANAG 4569 (odporność na pociski przeciwpancerne kalibru 7,62x39 API BZ mm wystrzelone z odległości 30 m z prędkością 695 m/s).(w opcji dodatkowej standard B6 7,62x51 nato ball, 5,56x45 SS109) Cała konstrukcja zapewnia także ochronę przed wybuchami pocisków kalibru 155 mm w odległości 25 m od pojazdu na poziomie 4 STANAG 4569. Samo podwozie zostało tak przekonstruowane aby chronić przed wybuchem pod kołami lub kadłubem miny o masie 6 kg TNT – poziom 2a/2b STANAG 4569. W Żubrze zastosowano konstrukcję podwozia z specjalnie wyprofilowanym deflektorem podkadłubowym minimalizującym skutki eksplozji pod kadłubem. Dopuszczalna masa całkowita pojazdu w tej wersji wynosi ok. 14 000 kg ( masa własna około 11.000.kg) co może kwalifikować Żubr-a jako kołowy transporter piechoty. Pojazd może przewozić ładunek o maksymalnej masie 2000 kg oraz ciągnąć przyczepę o masie do 2500 kg.. 

W przypadku Żubra-WD konstrukcja nadwozia została przystosowana do pełnienia zadań wozu dowodzenia w sieciocentrycznym środowisku działań. Konstrukcja wozu różni się nieznacznie od prezentowanej w odmianie Żubr-P. Całe nadwozie jest zabudowane i przystosowane do umieszczenia w nim pięciu stanowisk roboczych – stanowisko dla dowódcy, dwa stałe zautomatyzowane stanowiska pracy (równorzędne pod względem funkcjonalnym) i dwa wynośne. Ochrona balistyczna dla pojazdu, z racji jego zwartej konstrukcji jest równa dla całej konstrukcji – odporność na ogień strzelecki i artyleryjski na poziomie 4 STANAG 4569 oraz odporność na wybuchy min i improwizowanych ładunków wybuchowych pod kołami lub kadłubem na poziomie 3a/3b STANAG 4569. Żubr-WD waży 12 000 kg. Tak samo jak Żubr-P wersja WD może przewozić ładunek o maksymalnej masie 2000 kg i ciągnąć przyczepę o masie dochodzącej do 2500 kg. Długość całkowita pojazdu wynosi 6450 mm a szerokość 2450 mm.

Napęd pojazdu w wersji P jak i WD stanowi silnik wysokoprężny Iveco Tector N60 ENT C o pojemności 6 litrów i mocy 275 KM (202 kW) co powinno zapewnić mu prędkość maksymalna ok. 110 km/h. Silnik wyposażony jest w bezpośredni wtrysk paliwa w systemie Common Rail spełniającym normy Euro 3/4 . Maksymalny moment obrotowy silnika wynosi 930 Nm przy 1250 obr./min.. W Żubrze zastosowano manualną skrzynie biegów z sześcioma przełożeniami do jazdy do przodu oraz jednym do tyłu. W przyszłości prawdopodobnie pojawi się możliwość zamontowania automatycznej skrzyni biegów, która w chwili obecnej jest przygotowywana i niedługo powinna wejść na wyposażenie Tura. Zasięg pojazdu powinien wynosić ok. 600 km. Możliwe też, że zostanie w nim zamontowany system pozwalający na jazdę po przestrzeleniu opon (run-flat), taki sam jak na transporterach Rosomak.

Żubr-P/R

Żubr w wersji P jest nośnikiem przeciwlotniczego systemu Poprad z pociskami przeciwlotniczymi Grom. Wybór Żubra jako nośnika dla tego systemu jest owocem długich poszukiwań – wcześniej system ten montowano min. na podwoziu Land Rovera Defendera 6x6, ale okazało się, że nie jest to najlepsze podwozie dla tego systemu. Rozważano także możliwość zamontowania tego systemu na Rosomakach czy też Rysiach, jednakże Żubr okazał się w tym przypadku najlepszym rozwiązaniem. Na MSPO w Kielcach w 2008 roku zaprezentowano także odmianę Żubr-R ze stacją radiolokacyjną N26A/MMSR (Soła). Konfiguracja tego wozu została przygotowana przy współpracy AMZ Kutno z CNPEP Radwar. 

Żubr-WD

Żubra-WD zaprezentowany został później (teoretycznie oficjalna prezentacja obu pojazdów odbyła się we wrześniu 2008 na MSPO) niż odmiana P. Wóz ten, jest bardziej zbliżony do podstawowej, niezaprezentowanej jeszcze wersji transportera piechoty na podwoziu Żubra. Żubr-WD jest przystosowany do współpracy z systemami teleinformatycznymi używanymi w Siłach Zbrojnych RP, głównie mowa o systemie Jaśmin. Wyposażenie pojazdu umożliwia dostarczenie użytkownikowi informacji przy użyciu min.: telefonu, VTC, video, serwisu WEB, mobilnego IP, interaktywnych multimediów, multicast oraz transmisji danych w czasie rzeczywistym oraz przybliżonym do rzeczywistego w czasie postoju oraz ruchu pojazdu. Wyposażenie pojazdu zostało skompletowane przy współpracy AMZ Kutno z takimi firmami jak Teldat, Unitronex, CTM i Pimaco. W skład wyposażenia pojazdu mogą wchodzić takie systemy i elementy jak:
- Integrator teleinformatyczny WAN Acces Box wraz z wyposażeniem:
- bramy radiowe UKF/KF,
- terminale pokładowe (oraz przenośne) VolP,
- urządzenia IOP-OPTO oraz IOP-SHDSL,
- switche pokładowe i przenośne,
- urządzenia kryptograficzne typu IP Crypto,
- urządzenia kryptograficzne radiowe typu RMK,
- komputerowe stanowiska pracy,
- terminale taktyczne typu Tablet PC i PDA,
- moduły WLAN,
- urządzenia łączności satelitarnej (np. Explorer 727, 527),
- radiostacje szerokopasmowe (np. HCDR), UKF (RRC 9311 F@astnet) oraz KF (RKS 8000 – OBR CTM lub RF5800 – Harris),
- radiostacje indywidualne (SpearNet – ITT lub RF 7800S-TR Harris albo R35010 Radmor),
- Oprogramowanie użytkowe wspomagania dowodzenia i Blue Force Tracking oraz zarządzające:
- C3IS Jaśmin – oprogramowanie zgodne z Multilateral Interoperability Programme, STANAG 5500, oraz STANAG 5527 (NATO Friendly Force Information),
- oprogramowanie TELDAT Battlefield Directory,
- zarządzanie modułami Jaśmin,
- Czujniki:
- system czujników wykrywania skażeń chemicznych i radiacyjnych (CHERDES II),
- bezpilotowe środki rozpoznawcze,
- system wykrywania i lokalizacji strzelca (PDCue),
- zewnętrzne kamery video (dzienne i nocne),
- systemy radiowe połączone z kamerami termowizyjnymi,
- zewnętrzne detektory ruchu,
- System zasilania. 

Podsumowanie

Zaprezentowane wozy to dopiero początkowe prace nad rodziną pojazdów Żubr. Samo podwozie oferuje wiele możliwości, dlatego należy spodziewać się pojawienia nowych pojazdów bazujących na tej konstrukcji. Pojazdy w konfiguracjach już zaprezentowanych, zostały skonstruowane w oparciu o wstępne założenia przygotowane przez Wojsko Polskie, dlatego powinny one zwrócić uwagę wojskowych, a co za tym idzie możliwe, że po odpowiednich modyfikacjach pojawią się na nie zamówienia od naszej armii. Żubr zapewnia także dużą ochronę załodze, co stawia go w korzystnym świetle jako pojazd przeznaczony na misje zagraniczne. Jedynie Żubr-P może wydawać się za duży jako nośnik dla systemu Poprad, jednakże mimo większych kosztów niż mniejsze pojazdy Żubr oferuje znacznie więcej korzyści, takich jak opancerzenie i możliwości modernizacyjne. Żubr-WD jest natomiast pojazdem, który mógłby w znaczący sposób uzupełnić braki w pojazdach dowodzenia Wojska Polskiego. Warto także dodać, że wspólne podwozie tych dwóch pojazdów – Żubr-P i WD; oraz możliwość stworzenia większej liczby odmian różnych wozów znacząco może ułatwić ich eksploatowanie w jednostkach. Jedno podwozie o modułowej konstrukcji (bo taką prezentuje Żubr) zmniejsza czas potrzebny na szkolenie żołnierzy oraz ułatwia serwis całej bazy pojazdów. 
W chwili obecnej trwają prace nad polepszeniem konstrukcji Żubra i nad jeszcze lepszym dostosowaniem go do wymogów naszej armii. W związku z tym, można spodziewać się w niedługim czasie pojawienia się kolejnych odmian Żubra oraz pierwsze zamówienia na ten pojazd.

Na zakończenie chciałbym podziękować przedstawicielom firmy AMZ Kutno, za pomoc przy pisaniu artykułu oraz za udostępnione materiały fotograficzne. 

Bibliografia:
- Hołdanowicz G., „Żubr w ślad za Turem”, Raport wto nr 3/2008.
- Hołdanowicz G., „Żubr z Jaśminem i Popradem”, Raport wto nr 9/2008.
- Kiński A., „AMZ Kutno czeka na LOSP-a”, Nowa Technika Wojskowa nr 4/2008.
- Pacholski Ł., „Mobilny Jaśmin na Żubrze-WD”, Nowa Technika Wojskowa nr 12/2008.
- Barnat W., „Tur II i Żubr – „zwierzęta” AMZ Kutno”, Armia nr 9/2008.
- AMZ Kutno.

Autor: Michał (Windmaker) Banach