Strona Główna Inne Analizy i komentarze Bezpieczeństwo zewnętrzne RP

Notice: Undefined variable: add_class in /home/windmaker/domains/militis.pl/public_html/plugins/content/sexybookmarks.php on line 234

Bezpieczeństwo zewnętrzne RP


Zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom i zapewnienie nienaruszalności granic oraz ciągłości państwa polskiego stanowi główne wyzwanie w XXI wieku. Oprócz zagwarantowania bezpieczeństwa wewnętrznego i dobrze zorganizowanego systemu bezpieczeństwa narodowego w państwie, ważne jest również zapobiegnie zagrożeniem zewnętrznym.

Po upadku żelaznej kurtyny i zniesienia dwubiegunowego podziału świata, Polska stanęła przed wielkim wyzwaniem zapewnienia sobie bezpieczeństwa i utworzenia odpowiedniej strategii. Jednak zagrożenia zmieniają się wraz z postępującą globalizacją i rozwojem nowoczesnych technologii.

Kształt środowiska bezpieczeństwa międzynarodowego za kilkanaście lat jest trudne do określenia i przewidzenia. Można jedynie stwierdzić, że bezpieczeństwo zewnętrzne Polski czekają wyzwania. W bliskim otoczeniu z pewnością pojawią się zagrożenia ze strony organizacji terrorystycznych i ekstremistycznych, grup przestępczych oraz klęsk żywiołowych, awarii przemysłowych, katastrof ekologicznych i cyberterroryzmu. Zagrożenia ze strony konwencjonalnych sił zbrojnych są więc mało prawdopodobne1. Najnowsza strategia bezpieczeństwa narodowego z 2007 roku również porusza problem bezpieczeństwa zewnętrznego Polski, szczególny nacisk kładąc na członkostwo w NATO i Unii Europejskiej jako instytucjach gwarantujących bezpieczeństwo.

W pierwszym rozdziale podjęłam się zdefiniowania pojęcia bezpieczeństwa i bezpieczeństwa zewnętrznego jak również omówienia geostrategiczne położenia Polski i jego wpływ na bezpieczeństwo zewnętrzne. Drugi rozdział jest poświęcony zagrożeniom zewnętrznym, które bezpośrednio dotyczą lub mogą dotknąć Polski. Scharakteryzowałam najbardziej prawdopodobne scenariusze ich wystąpienia. W rozdziale trzecim skupiłam się na sojuszach i paktach, w których Polska jest stroną oraz służbach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo zewnętrzne. Należy na początku zaznaczyć, iż poniższa praca ma za zadanie jedynie naszkicować stan bezpieczeństwa zewnętrznego Rzeczypospolitej Polskiej ponieważ temat ten jest bardzo rozległy.

 

Zarys bezpieczeństwa zewnętrznego Polski

 

Pojęcie bezpieczeństwo zewnętrzne

 

Samo pojęcie bezpieczeństwa doczekało się już kilkudziesięciu wyjaśnień. Jest określane jako stan niezagrożenia, spokoju, pewności, wolność od strachu lub ataku 2. Bezpieczeństwo zewnętrzne jest jednym z rodzajów bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej, które pozwala zabezpieczyć państwo przed zagrożeniami napływającymi spoza granic. Według definicji słownika terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego Akademii Obrony Narodowej, bezpieczeństwo zewnętrzne jest to zespół uwarunkowań, w których państwo nie czuje się zagrożone atakiem militarnym oraz presją polityczną lub gospodarczą, mając możliwości swobodnej realizacji własnego rozwoju i postępu 3. Bezpieczeństwo zewnętrzne jest osiągane przez odpowiednią politykę państwa.

 

Geostrategiczne położenie Polski

 

Przedstawiając zarys problemu bezpieczeństwa zewnętrznego Polski w XXI wieku, nie można pominąć tak ważnego aspektu jakim jest położenie geostrategiczne. Od dawna wiadomo, że takie elementy jak: położenie na kontynencie, długość granic, dostęp do morza wpływają na poziom bezpieczeństwa zewnętrznego.

Polska ma powierzchnię 313 895 km kwadratowych, kształt przestrzenny naszego państwa jest zbliżony do koła. Ludność Polski stanowi 39 mln osób. Jest państwem średniej wielkości. Granica północno – zachodnia oraz południowa są naturalne, natomiast wschodnia i północno – wschodnia praktycznie nie mają przeszkód terenowych i są otwarte. Taka sytuacja jest niekorzystna ze względu na problemy z ich obroną4.

Polska leży w przewężeniu bałtycko – karpackim, między Wschodem a Zachodem Europy. Co ważne, jest położona między dwoma mocarstwami Rosją i Niemcami, które dysponują ponad dwudziestokrotną przewagą w zakresie potencjału i przemysłu militarnego, jak również sześciokrotną przewagą liczby ludności nad Polską5. John Halford Mackinder w swojej geopolitycznej strategii nazwał obszar środkowej Europy heartland, czyli „serce lądu”. Przejęcie kontroli nad państwami położonymi między Rosją a Niemcami ( w tym oczywiście Polską) według Mackindera jest kluczem do panowania nad kontynentem6.

Położenie Polski ma kluczowe znaczenie głównie ze względu na przebiegające przez nią szlaki komunikacyjne z zachodu na wschód, jak również z północy na południe Europy7.

 

Polska w środowisku międzynarodowym

 

Polska posiada polistrategię, która określa jej cele strategiczne oraz środki i metody postępowania. W przeciwieństwie do polityki zagranicznej oprócz sytuacji realnych i znanych uwzględnia również sytuacje prawdopodobne i hipotetyczne. RP nie traktuje żadnego z swoich sąsiadów, ani innych państw jako wroga, nie ma wobec nich roszczeń terytorialnych ani innych żądań.

Polska uczestniczy w humanitarnych, dyplomatycznych i wojskowych misjach poza granicami państwa. Przestrzega prawa międzynarodowego, wypełnia swoje zobowiązania w ramach sojuszy i lojalnie współpracuje z państwami partnerskimi8. Aktywnie wspomaga operacje wojskowe na Bałkanach, Bliskim Wschodzie, Afryce. Takie działania z jednej strony kształtują wizerunek naszego państwa jako odpowiedzialnego i zasługującego na pomoc w potrzebie, z drugiej naraża Polskę na odwet ze strony grup terrorystycznych9.

Reczpospolita jako członek NATO czynnie zabiega o to, by Rosję traktować nie jako wroga i głównego przeciwnika dla Europy i całego sojuszu, ale jako równorzędnego partnera do rozmów i współdziałania10.W interesie Polski jest również koordynowanie współpracy Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa z Rosją i blokowanie niekorzystnych dla polskiej racji stanu i interesów narodowych stosunków Rosja – Niemcy – Francja11.

 

Zagrożenia bezpieczeństwa zewnętrznego

 

Zagrożenia militarne

 

Spośród wszystkich zagrożeń dla bezpieczeństwa zewnętrznego państwa, najbardziej kluczowym jest zagrożenie militarne. Definiuje się je jako splot zdarzeń w stosunkach międzynarodowych, w których z dużym prawdopodobieństwem może nastąpić ograniczenie lub utrata warunków do niezakłóconego bytu i rozwoju państwa, albo naruszenie bądź utrata jego suwerenności i integralności terytorialnej - w wyniku zastosowania wobec niego przemocy zbrojnej (militarnej)12. Wiąże się więc zawsze z użyciem przemocy i sił zbrojnych w celu realizowania własnej polityki. Współpraca i funkcjonowanie we wspólnych sojuszach i organizacjach oraz utrzymywanie dobrych relacji nie wyklucza ewentualnego zagrożenia ze strony danego państwa. Polska nie musi obawiać się konfliktu globalnego, który swoim zasięgiem mógłby objąć nasz kraj. Mało prawdopodobny pozostaje również wybuch konfliktu na skalę europejską. Przy istniejących obecnie stosunkach między poszczególnymi państwami europejskimi takie zagrożenie można wykluczyć13.

Polsce obecnie zagrażać może konflikt niskiej intensywności, tak zwane nowe wojny. Jest to najbardziej prawdopodobne zjawisko o charakterze militarnym. Skutki tych regionalnych konfliktów mogą bezpośrednio lub pośrednio swoimi skutkami objąć Rzeczpospolitą14.

Zagrożeniem militarnym dla Polski są przeprowadzane we wrześniu 2009 roku wspólne manewry wojsk rosyjskich i białoruskich w Obwodzie Kaliningradzkim pod kryptonimem „Zapad-2009”. Symulowały one atak nuklearny na terytorium Polski oraz tłumienie powstania jakie miałaby wznieść mniejszość polska na Białorusi15. Według Bolesława Balcerowicza, manewry wojskowe jako demonstracja siły to zagrożenie militarne pośrednie oraz pośrednie wykorzystanie sił zbrojnych. Jest to działanie mające na celu osiągnięcie celów polityki drogą zastraszania16. Budowa w Polsce elementów tarczy antyrakietowej nie spotkała się z przychylnym spojrzeniem Rosji. Można więc to wydarzenie odczytać jako próbę wymuszenia zmiany decyzji.

 

Cyberterroryzm i cyberwojny

 

W XXI wieku żadne państwo nie może dobrze funkcjonować bez sprawnie działającego systemu teleinformatycznego. Jego ochrona jest bardzo istotna w obliczu coraz powszechniejszego zjawiska jaki jest cyberterroryzm czy cyberwojny.

Cyberterroryzm, czyli bezprawny ataku lub groźba ataku na komputery, sieci lub systemy informacyjne w celu zastraszenia lub wymuszenia na rządzie lub ludziach daleko idących politycznych i społecznych celów 17. Niskie koszty, niewielkie ryzyko wykrycia przygotowań do ataku, możliwość dokonania go z każdego miejsca na świecie, duży wpływ na opinię publiczną działalności cyberterrorystycznej czyni z niej doskonałą metodę zagrożenia bezpieczeństwu danego państwa18. Osoby wykorzystujące takie metody można podzielić na następujące grupy ze względu na motywacje:

- Działające z pobudek ambicjonalnych;

- Działające z pobudek politycznych;

- Działających na zlecenie terrorystów19

 

Cyberterroryzm stał się jednym z największych i najtrudniejszych do zwalczenie form terroryzmu.. Atak na jeden system poprzez efekt domina wywołuje uszkodzenia w wielu innych. Łamanie zabezpieczeń i przejmowanie kontroli nad infrastrukturą krytyczną jest metodą działania zarówno grup terrorystycznych, jak również obcych służb specjalnych. Natomiast wykradanie danych, nieupoważnione wejścia do systemu i zmienianie lub kopiowanie danych np. z instytucji finansowych jest domeną grup przestępczych20. W strukturach Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w celu zapewnienia ochrony najważniejszych sieci teleinformatycznych państwa, dla ochrony przed cyberzagrożeniami powołano Rządowy Zespół Reagowania na Incydenty Komputerowe. Według dr Ernesta Lichockiego z Akademii Obrony Narodowej w Polsce najbardziej zagrożone są następujące systemy teleinformatyczne i teleinformacyjne:

- systemy kontroli ruchu lotniczego;

- systemy nadzoru ruchu statków;

- systemy łączności cywilne i wojskowe;

- systemy teleinformatyczne wykorzystujące komercyjne linie transmisyjne;

- systemy powiadamiania służb ratowniczych i zarządzania kryzysowego;

- systemy teleinformatyczne w sektorze bankowości i finansów21.

Skutki konwencjonalnego terroryzmu mają zwykle ograniczony zasięg dotykający tylko danego regionu. W przypadku cyberterroryzmu jego działanie może sparaliżować praktycznie całe państwa. Duże uzależnienie polskiego rządu, organizacji i armii od komputerów i nowoczesnych technologii, a tym samym słabe zabezpieczenie przed atakami sprzyja takim działaniom. Niewykluczone, że cyberterroryzm będzie nowoczesną formą konfliktu, którego skutkami zostanie dotknięta Polska22.

 

Zewnętrzne zagrożenia ekonomiczne

 

XXI wiek stawia przed Polską całkowicie nowy rodzaj zagrożeń związanych z ekonomią. Globalny kryzys ekonomiczny może przynieść wiele nieporozumień oraz konfliktów. Polska jako członek NATO powinna zdawać sobie sprawę z zagrożeń o charakterze pozamilitarnym. Procesy globalizacyjne powodują zacieranie granic, wzrost handlu i współpracy ekonomicznej oraz gospodarczej. Osłabienie jednego ogniwa w międzynarodowym systemie ekonomicznym, w którym funkcjonuje także Polska może pociągnąć za sobą wiele konsekwencji dla pozostałych. Nasze państwo jest wrażliwe na takie sytuacje z powodu przemian gospodarczo – ustrojowych i wciąż jeszcze istniejących problemów w tej dziedzinie23.

Kolejnym z zagrożeń ekonomicznych pochodzących z zewnątrz jest obcy kapitał zagraniczny oraz prywatyzacja strategicznie ważnych podmiotów np. rurociągów, sieci przesyłowych z dużym udziałem inwestorów zagranicznych. Taka sytuacja może stwarzać zagrożenie suwerenności ekonomicznej państwa polskiego i wyjęcie spod jego kontroli branż strategicznych24.

 

Zagrożenia bezpieczeństwa energetycznego

 

Międzynarodowym źródłem siły, pozycji na świecie i asem w rękawie przy negocjacjach z innymi krajami jest bezpośredni dostęp do surowców lub też kontrola nad nimi. Surowce energetyczne i sama energia dawniej, obecnie i w przyszłości odgrywały i będą odgrywać znaczącą rolę w gospodarczym rozwoju krajów. Wrażliwym elementem stosunków międzynarodowych na świecie jest ich nierównomierne rozmieszczenie na poszczególnych kontynentach i obszarach, które są przyczyną dużych zależności surowcowo – energetycznych25.

Polska również nie jest samowystarczalna energetycznie. W 70% jest uzależniona od importu gazu i w ponad 95% od ropy naftowej, dzięki temu, że posiada znaczne zasoby węgla będzie on stanowił o bezpieczeństwie energetycznym kraju26. Rzeczpospolita najbardziej zależna jest od importu rosyjskiego gazu. Polska i Rosja mają za sobą już kilka konfliktów, których tłem były surowce energetyczne. Nasz kraj chce walczyć o jak najlepsze warunki dla siebie jako odbiorcy, Rosja natomiast korzysta ze swojej pozycji monopolisty na polskim rynku.

Polska miała zapewnione względne bezpieczeństwo energetyczne i ciągłość rosyjskich dostaw jako kraj tranzytowy. Teraz, po wybudowaniu pierwszej nitki gazociągu Nord Stream położonego na dnie Morza Bałtyckiego, z ominięciem Polski sytuacja staje się bardziej skomplikowana. Porozumienie rosyjsko – niemieckie uniezależnia wschodnie mocarstwo od krajów tranzytowych takich jak np. Polska i Ukraina. Stwarza to zagrożenie odcięcia dostaw i daje silne narzędzie polityczne w rękach Rosjan, którzy mają aspirację do osiągnięcia pozycji ponadregionalnego mocarstwa27.

Polska większą rolę powinna zwrócić na dywersyfikację źródeł energii. Pozyskiwanie jej od różnych dostawców zapewnia bezpieczeństwo energetyczne w przypadku zaistnienia sytuacji kryzysowej czy też konfliktu w państwie – dostawcy. Kurczące się zasoby surowców energetycznych oraz ich skoncentrowanie w rejonach niestabilnych może doprowadzić do konfliktów i wojen o kontrolę nad nimi. Zapewnienie Polsce ciągłości dostaw w dalszej przyszłości może wiązać się z koniecznością konfrontacji militarnej28.

 

Zewnętrzne zagrożenia ekologiczne

 

Polska przyroda może ponieść straty wywołane przez ewentualne katastrofy ekologiczne czy też zanieczyszczenia z sąsiednich krajów. Największą obawę mogą wzbudzać otaczające nasz kraj stare elektrownie atomowe działające na Ukrainie, Litwie, Białorusi i Rosji. Katastrofa elektrowni jądrowej w Czarnobylu w 1986 roku ukazuje skalę problemu. Chmura radioaktywna dotarła również do Polski. Duża liczba elektrowni funkcjonuje również w Niemczech i Francji jednak są one w lepszym stanie niż te zza wschodniej granicy29. Jednakże nie można wykluczyć ich awarii lub celowego uszkodzenia przez grupy terrorystyczne. Awaria tego typu u któregoś z naszych sąsiadów pociągnęłaby za sobą katastrofalne skutki dla ludności, przyrody i gospodarki Polski.

Duże zagrożenie stanowią zanieczyszczenia transgraniczne – czyli takie, które są wytwarzane na terenie jednego państwa i wraz z wiatrami przenoszone na obszar innego kraju. W Polsce miejscami najbardziej narażonymi na te zagrożenia, z powodu przeważającego zachodniego kierunku wiatru jest rejon zachodni i południowy. Zanieczyszczenia w postaci dwutlenku węgla, dwutlenku siarki i azotu przybywają do Polski z Niemiec i Czech30. To właśnie ten rejon gdzie spotykają się granice tych trzech państw jest nie bez przyczyny nazywany „czarnym trójkątem”. Równie niebezpieczna jest degradacja gleby i lasów oraz zanieczyszczanie rzek na terenach graniczących z Polską.

Kolejnymi zagrożeniami zewnętrznymi, które swoim zasięgiem mogą objąć Polskę są globalne problemy ekologiczne. Należą do nich: niszczenie warstwy ozonowej, zanieczyszczenia wód międzynarodowych (w przypadku Polski Morza Bałtyckiego), efekt cieplarniany i ocieplenie klimatu oraz zanikanie bioróżnorodności31.

 

Terroryzm konwencjonalny, chemiczny, biologiczny, nuklearny

 

Zagrożenie współczesnym terroryzmem należy rozpatrywać w wielu płaszczyznach. To już nie tylko zamachy z użyciem ładunków wybuchowych własnej produkcji, ale również za pomocą materiałów rozszczepialnych, broni masowego rażenia, czynników biologicznych. Tego typu działań nie można wykluczyć na terenie Polski. Nie jest ona pierwszoplanowym celem terrorystów islamskich, jednak jako sojusznik Stanów Zjednoczonych silnie popierający walkę z terroryzmem i uczestnik misji w Afganistanie i Iraku, z całą pewnością widnieje na ich liście. Dodatkowo, ostatnie doniesienia o rzekomych tajnych więzieniach CIA na terenie Polski i przetrzymywanych w nich terrorystach islamskich dają kolejny powód do ewentualnego ataku. Według doniesień medialnych, amerykańskie samoloty z terrorystami na pokładzie lądowały na lotnisku w Szymanach. Nie bez znaczenia dla politycznych powodów ataku jest prozachodnia polityka Polski, członkostwo w Unii Europejskiej, NATO i sprawa tarczy antyrakietowej.

Organizowanie Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej EURO 2012 przez Polskę i Ukrainę to również dobry cel dla terrorystów. Wydarzenie sportowe takiej rangi z udziałem wielu zagranicznych drużyn, kibiców, przedstawicieli mediów europejskich i światowych pozwoli na rozgłos i dużą liczbę ofiar. Obciążenie służb działających w systemie bezpieczeństwa tłumami przyjezdnych może ułatwić wjazd terrorystom i nielegalny przywóz broni na teren Rzeczypospolitej. Lista potencjalnych celów jest w tym przypadku bardzo długa: hotele, stadiony na których będą rozgrywane mecze z udziałem wielotysięcznej widowni, centra handlowe, zatłoczone pociągi, komunikacja miejska, lotniska, centra miast, ambasady. Duże skupiska ludności w tych miejscach stanowią doskonały cel dla zamachowców- samobójców32.

Zagrożenia te wydają się być realne, tym bardziej, że polski wywiad posiada potwierdzone informacje o posiadaniu przez terrorystów broni masowego rażenia. Zabicie przez amerykańskie jednostki specjalne Osamy bin Ladena – przywódcy Al. – Kaidy potęguje chęć zemsty na Ameryce i jej sojusznikach.

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego przystąpiła w 2010 roku do unijnego programu pt. „Działania antyterrorystyczne podczas międzynarodowych imprez sportowych. Rola Narodowych Centrów Antyterrorystycznych”. Funkcjonariusze biorą udział w ćwiczeniach mających usprawnić, przygotować i sprawdzić stan przygotowań polskich służb na wypadek ataku terrorystycznego33.

Ważną sprawą w tym wypadku jest zapobieganie proliferacji broni masowego rażenia i handlowi materiałami podwójnego zastosowania (ang. dual use). W szczególności zatrzymanie procederów pozyskiwania substancji i materiałów mogących posłużyć do konstruowania broni chemicznej, biologicznej, radiologicznej, nuklearnej przez terrorystów34.

Niepokój i pośrednie zagrożenie dla Polski stanowi posiadanie broni jądrowej przez państwa niestabilnie politycznie np. Pakistan, Iran, Korea Północna, które mogą użyć jej do osiągnięcia celów politycznych.

 

Zorganizowania przestępczość międzynarodowa.

 

Polska jest państwem tranzytowym często wykorzystywanym przez międzynarodowe grupy przestępcze do przerzutu nielegalnych imigrantów, broni, narkotyków czy alkoholu jak również porwań dla okupu, hazardu i napadów. Działalność takich grup obcokrajowców stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa społecznego i ekonomicznego Polski. W przypadku handlu lub tranzytu przez nasz kraj materiałów rozszczepialnych – również bezpieczeństwa ekologicznego. Niepokoić może duża ilość przemycanych do Polski narkotyków, szczególnie z Ameryki Południowej i Afryki.

 

System bezpieczeństwa zewnętrznego

 

NATO

 

Polska przystąpiła do Sojuszu Północnoatlantyckiego 12.03.1999 roku. Strategia bezpieczeństwa Polski z 2007 roku uznaje NATO jako najważniejszą formę współpracy polityczno – wojskowej oraz gwarancję stabilności i pokoju na kontynencie europejskim35. NATO jest głównym gwarantem bezpieczeństwa zewnętrznego Polski, która za priorytetowe działanie uznaje rozwijanie z pozostałymi członkami kolektywnej obrony i uczestnictwo w ramach Sił Odpowiedzi NATO36.

 

Unia Europejska

 

Polska przystąpiła do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. Członkostwo dało jej możliwość wzmocnienia pozycji w stosunkach międzynarodowych i realizacji własnej strategii i polityki bezpieczeństwa. Dzieje się tak dzięki Wspólnej Polityce Zagranicznej i Bezpieczeństwa, Europejskiej Polityce Bezpieczeństwa i Obrony oraz innym instrumentom mającym wpływ na integracje systemów bezpieczeństwa członków37. Unia Europejska wspomaga również rozwój gospodarki i postęp cywilizacyjny RP, który hamuje spychanie jej na gospodarcze peryferia Europy i świata.

 

Inne sojusze i pakty

 

Polska jest zaangażowana w działalność Organizacji Współpracy gospodarczej i Rozwoju, Rady Europy, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Trójkącie Weimarskim, Grupy Wyszehradzkiej. Wspiera również działalność Organizacji Narodów Zjednoczonych i akceptuje jej rolę w utrzymaniu międzynarodowego bezpieczeństwa38. Polska podpisała wszystkie porozumienia międzynarodowych organizowanych przez OBWE, które dotyczą nadzoru nad uzbrojeniem konwencjonalnym, środków budowy zaufania oraz rozbrojeń. Są to przede wszystkim następujące traktaty: o Konwencjonalnych Siłach Zbrojnych w Europie (CFE), o Otwartych Przestworzach oraz Dokument Wiedeński o środkach budowy zaufania i bezpieczeństwa39. Taka działalność państwa polskiego pozwala zapewnić bezpieczeństwo zewnętrzne w wymiarze militarnym i ekonomicznym.

Polska dąży do zapewnia bezpieczeństwa zewnętrznego również poprzez utrzymanie dobrych stosunków z sąsiadami i państwami należącymi do NATO. Zobowiązano się do rezygnacji z roszczeń terytorialnych , niestosowania siły i pokojowej współpracy40.

Utrzymywanie dobrych stosunków ze Stanami Zjednoczonymi jest jednym z priorytetów polskiej polityki zagranicznej, podobnie jak utrzymywanie współpracy sąsiedzkiej z Ukrainą. Polska angażuje się w umacnianie jej niepodległości i zabiega o włączenie tego państwa w struktury NATO i UE. Zbigniew Brzeziński uważa, że bez Ukrainy Rosja przestaje być imperium, dlatego jest to sprawa priorytetowa dla bezpieczeństwa zewnętrznego Polski i całej Europy41

 

Służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo zewnętrzne

 

W Polsce funkcjonuje wiele służb i instytucji odpowiedzialnych za zapewnienie bezpieczeństwa zewnętrznego. Kluczową rolę pełnią przede wszystkim: Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, Straż Graniczna oraz Służba Wywiadu Wojskowego, Agencja Wywiadu. Te instytucje strzegą nie tylko bezpieczeństwa zewnętrznego Polski ale także przyczyniają się do zwiększania bezpieczeństwa w wymiarze międzynarodowym współpracując z wiodącymi służbami europejskim. Służba Wywiadu Wojskowego przoduje w rozpoznawaniu, przeciwdziałaniu wszelkim zagrożeniom militarnym dla obronności RP i terroryzmowi42. Dużą rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa zewnętrznego pełni również Agencja Wywiadu. Ta instytucja pozyskuje informacje o istotnym znaczeniu dla polskiego potencjału obronnego i gospodarczego. Przeciwdziała również wszelkim zagrożeniom zewnętrznym związanym z proliferacją BMR, przestępczością międzynarodową i wszelkim innym szkodliwych dla państwa polskiego43.

 

Podsumowanie

 

Bezpieczeństwo zewnętrzne Polski jest obecnie narażone na wiele typów zagrożeń pozamilitarnych. Obecne tendencje skłaniają do wysunięcia tezy o powolnym odchodzeniu od konwencjonalnych wojen z frontem i dużą armią. W XXI wieku istnieje większe ryzyko zagrożeń politycznych, ekonomicznych, ekologicznych, terrorystycznych i kulturowych, które powstałe w innym państwie mogą swoimi skutkami dotknąć Polski.

Rząd RP zaistniałe problemy związane z zapewnieniem bezpieczeństwa zewnętrznego powinien rozwiązywać przy wsparciu UE i NATO. Nie należy jednak całkowicie odstąpić od jakichkolwiek dążeń do wzmacniania i rozwijania własnych Sił Zbrojnych i systemów reagowania na kryzysy.

W XXI wieku główną rolą odgrywać będą zagrożenia asymetryczne i na takie zagrożenia Polska jeszcze nie jest jeszcze odpowiednio przygotowana, chociaż postępy w tym kierunku są widoczne. Dużym zagrożeniem są też obce służby wywiadowcze penetrujące nasz kraj oraz napływ imigrantów przede wszystkim z państw muzułmańskich.

Dla bezpieczeństwa zewnętrznego Polski nie bez znaczenia jest podejmowanie wojskowej współpracy zagranicznej i tworzenie wspólnych formacji wojskowych. Przykładem takich działań jest polsko – duńsko – niemiecki Wielonarodowy Korpus Północno – Wschodni w Szczecinie, batalion polsko- ukraiński czy też batalion polsko – litewski44.

Szczególne znaczenie ma fakt położenia Polski w korytarzu euroazjatyckim – obszarze strategicznie ważnym dla dominacji na kontynencie i na świecie. Czyni to z Polski obszar ważny pod względem geopolitycznym i stwarza nowe zagrożenia i wyzwania dla bezpieczeństwa zewnętrznego w XXI wieku45.

Podsumowując, Rzeczpospolita Polska musi brać pod uwagę wiele wariantów zagrożeń bezpieczeństwa zewnętrznego, których w obszarze regionalnym i ponadregionalnym nie brakuje.

 

Przypisy

 

[1] Wizja Sił Zbrojnych RP 2030, Ministerstwo Obrony Narodowej Departament Transformacji, Warszawa 2008, s. 10.
[2] Bezpieczeństwo narodowe Polski w XXI wieku. Wyzwania i strategie, red. R. Jakubczak, J. Flis, Warszawa 2006, s. 14.
[3] Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, Akademia Obrony Narodowej, red. J. Pawłowski, Wydanie drugie, Warszawa 2002, s. 12.
[4] Bezpieczeństwo narodowe Polski w XXI wieku. Wyzwania i strategie, op. cit., s. 60.
[5] Ibidem, s. 160.
[6] C. Jean, Geopolityka, Warszawa 2003, s. 72.
[7] Ibidem, s. 73.
[8] Bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej na tle innych państw Unii Europejskiej. Stan obecny oraz perspektywy zmian, red. M. Lisiecki, M. Raczkowska – Lipińska, B. Sitek, W. Pokruszyński, Józefów 2009, s. 45.
[9]Bezpieczeństwo narodowe Polski w XXI wieku. Wyzwania i strategie, op. cit., s. 167 – 168.
[10] P. Soroka, Polistrategia bezpieczeństwa zewnętrznego Polski: ujęcie normatywne, Warszawa 2005, s. 148.
[11] Ibidem, s. 149.
[12] Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, Akademia Obrony Narodowej, red. J. Pawłowski, Wydanie drugie, Warszawa 2002, s. 152.
[13] P. Soroka, op. cit., s. 77.
[14] Ibidem, s. 82
[15] http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,535,Polska_roztrzesiona_rosyjskimi_manewrami, [dostęp 18.05.2011].
[16] B. Balcerowicz, Obronność państwa średniego, Warszawa 1997, s. 74-75.
[17] A. Bógdoł – Brzezińska, M. Gawrycki, Cyberterroryzm i problemy bezpieczeństwa informacyjnego we współczesnym świecie, Warszawa 2003, s. 64 – 65.
[18] Ibidem, s. 88 – 89.
[19] S. Juszczyk, Człowiek w świecie elektronicznych mediów – szanse i zagrożenia. O problemach tworzącego się społeczeństwa informacyjnego, Katowice 2000, s. 69.
[20] www.abw.gov.pl, [dostęp: 08.05.2011r.]
[21] E.Lichocki, Cyberterrorystyczne zagrożenie dla bezpieczeństwa teleinformatycznego państwa polskiego, Akademia Obrony Narodowej, b.m.r., s. 6.
[22] Bezpieczeństwo zewnętrzne Rzeczypospolitej Polski, op. cit., s. 168.
[23] P. Soroka, op.cit., s. 50 – 52.
[24] Ibidem, s. 59-62.
[25] Bezpieczeństwo zewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej, red. T. Jemioła, K. Malak, Warszawa 2002, s. 151.
[26] Polityka energetyczna Polski do 2030 roku, załącznik do uchwały nr 202/2009 Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2009 r.
[27] Strategia Bezpieczeństwa Narodowego, Warszawa 2007, pkt. 20, s. 6.
[28] Wizja Sił Zbrojnych RP 2030, Ministerstwo Obrony Narodowej Departament Transformacji, Warszawa 2008. s. 9.
[29] P. Soroka, op. cit., s. 98.
[30] Ibidem, s. 99.
[31] Bezpieczeństwo zewnętrzne Rzeczypospolitej, op. cit., s. 152.
[32] R. Machnikowski, Polska jako potencjalny cel ataku terrorystycznego, III Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. „Katastrofy naturalne i cywilizacyjne – zagrożenia cywilizacyjne początku XXI wieku”, 13-15 czerwca 2007, s. 7-8.
[33] Raport z działalności Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w 2010 roku, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Warszawa 2011, s. 24-25.
[34] Ibidem, s. 46.
[35] Strategia Bezpieczeństwa Narodowego, op. cit., pkt. 41, s. 11.
[36] Strategia Obronności Rzeczypospolitej Polskiej - Strategia sektorowa do Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwo Obrony Narodowej, Warszawa 2009, pkt. 23, s. 7.
[37] Strategia Bezpieczeństwa Narodowego, op. cit., pkt. 44, s. 12.
[38] Ibidem, pkt. 50 – 51, s. 13 - 14.
[39] Strategia Obronności Rzeczypospolitej, op. cit., pkt. 29, s. 8.
[40] Bezpieczeństwo narodowe Polski w XXI wieku. Wyzwania i strategie, op. cit., s. 128.
[41]www.stosunkimiedzynarodowe.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=915%3Astosunki-rosyjsko-ukraiskie-w-latach-1991-2002&catid=84%3Apolityka-zagraniczna&Itemid=114&limitstart=1,[dostęp 20.05.2011].
[42] www.sww.wp.mil.pl, [dostęp 22.05.2011].
[43] www.aw.gov.pl, [dostęp 22.05.2011].
[44] Obrona Narodowa w tworzeniu III Rzeczypospolitej, red. R. Jakubczak, Warszawa 2003, s. 136.
[45] Ibidem, s. 158.

 

Bibliografia

 

Monografie:

- Balcerowicz B., Obronność państwa średniego, Warszawa 1997.
- Bógdoł – Brzezińska A., Gawrycki M., Cyberterroryzm i problemy bezpieczeństwa informacyjnego we współczesnym świecie, Warszawa 2003.
- Jean C., Geopolityka, Warszawa 2003.
- Juszczyk S., Człowiek w świecie elektronicznych mediów – szanse i zagrożenia. O problemach tworzącego się społeczeństwa informacyjnego, Katowice 2000.
- Lichocki E., Cyberterrorystyczne zagrożenie dla bezpieczeństwa teleinformatycznego państwa polskiego, Akademia Obrony Narodowej, b.m.r.
- Soroka P., Polistrategia bezpieczeństwa zewnętrznego Polski: ujęcie normatywne, Warszawa 2005.

Artykuły:

- R. Machnikowski, Polska jako potencjalny cel ataku terrorystycznego, III Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. „Katastrofy naturalne i cywilizacyjne – zagrożenia cywilizacyjne początku XXI wieku”, 13-15 czerwca 2007, [dostępne 21.05.2011 na www.specops.pl/CSiPS/.../polska_cel_ataku_terrorystycznego.doc].

Materiały źródłowe:

- Polityka energetyczna Polski do 2030 roku, załącznik do uchwały nr 202/2009 Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2009.
- Raport z działalności Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w 2010 roku, ABW, Warszawa 2011.
- Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2007.
- Strategia Obronności Rzeczypospolitej Polskiej - Strategia sektorowa do Strategii Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, MON, Warszawa 2009.
- Wizja Sił Zbrojnych RP 2030, Ministerstwo Obrony Narodowej Departament Transformacji, Warszawa 2008.

Strony internetowe:

- www.abw.gov.pl, [dostęp 08.05.2011].
- www.aw.gov.pl, [dostęp 22.05.2011].
- www.stosunkimiedzynarodowe.info/artykul,535,Polska_roztrzesiona_rosyjskimi_manewrami, [dostęp 18.05.2011].
- www.sww.wp.mil.pl, [dostęp 22.05.2011].

Prace zbiorowe pod redakcją:

- Bezpieczeństwo narodowe Polski w XXI wieku. Wyzwania i strategie, red. Jakubczak R., Flis J., Warszawa 2006.
- Bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej na tle innych państw Unii Europejskiej. Stan obecny oraz perspektywy zmian, red. Lisiecki M.,  Raczkowska – Lipińska M., Sitek B., Pokruszyński W., Józefów 2009.
- Bezpieczeństwo zewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej, red. T. Jemioła, K. Malak, Warszawa 2002.
- Obrona Narodowa w tworzeniu III Rzeczypospolitej, red. R. Jakubczak, Warszawa 2003.
- Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, Akademia Obrony Narodowej, red. Pawłowski J., Wydanie drugie, Warszawa 2002.

 

Autor: Izabela Olek

 

Inne wpisy tego autora

Joomla SEO by AceSEF
Sytuacja w Wietnamie przed 1946 rokiem.
poniedziałek, 05 grudnia 2011
Tematem niniejszego artykułu jest próba przedstawienia sytuacji wewnętrznej Wietnamu przed 1946 rokiem – jego uzależnienia od Francji, a następnie walki niepodległościowej aż do wybuchu pierwszego konfliktu indochińskiego.
Więcej…
Pustynna misja w oczach żołnierza z PKW Czad.
niedziela, 24 października 2010
PKW Czad przeznaczony był do zapewnienia bezpieczeństwa działaniom humanitarnym na rzecz uchodźców z Darfuru w latach 2008-2009. Polski kontyngent wojskowy brał udział w operacji EUFOR w Czadzie, która była 5. operacją wojskową Unii Europejskiej w ramach Europejskiej Polityki...
Więcej…
F-16 Block 52 Advanced w służbie Sił Powietrznych RP
piątek, 13 lipca 2012
Samolot F-16 Block 52 Advanced (często nazywany Block52+) jest nowoczesną wielozadaniową maszyną, oferującą bardzo duże możliwości bojowe. 48 tych samolotów stanowi trzon polskich sił powietrznych. Dzięki nim Siły Powietrzne są wstanie sprostać wymaganiom jakie stawia przed nimi...
Więcej…
B. Perrett - Rycerze czarnego krzyża
czwartek, 21 kwietnia 2011
Wydawać się może, że na temat II wojny światowej jak i ogólnie pojętej Panzerwaffe napisano już wszystko raz w lepszy raz w gorszy sposób. Warto stanowczo jednak powiedzieć, że nie jest to jednak prawda. Mimo wielu różnych publikacji opisujących poszczególne bitwy, kampanie,...
Więcej…

Instytut Wydawniczy Erica Rebis Almapress War Book Inne Spacery Cenega

 

SmartAge.pl - Portal ludzi ciekawych Świata

Facebook RSS

All rights reserved by Militis.pl 2008-2012