Konspiracja poakowska w pow. kraśnickim

 Autor: Szczepan Jagiełło środa, 21 grudnia 2011 19:31

Koncepcja zastąpienia AK inną organizacją niepodległościową narodziła się w drugiej połowie 1943 roku, kiedy wiadomo było, że na teren Polski wkroczy Armia Czerwona, a stosunki dyplomatyczne między rządem polskim i sowieckim będą nadal zerwane. Poznaj genezę organizacji Wolność i Niezawisłość oraz charakter jej działalności w powiecie kraśnickim.

Komenda Główna AK po konsultacji z Radą Jedności Narodowej postanowiła stworzyć ściśle zakonspirowaną organizację kadrową dysponującą małymi oddziałami dywersji i samoobrony, jak również siecią wywiadowczą.¹ Organizacja o kryptonimie „NIE” (niepodległość) miała mieć charakter polityczno-wojskowy, a jej celem miało być podtrzymanie ducha niepodległościowego w narodzie do czasu spodziewanego konfliktu aliantów zachodnich z ZSRS. Szefem grupy organizacyjnej został płk Emil Fieldorf ps. „Nil”. Powołano sztaby „NIE” w Wilnie, Lublinie, Lwowie i Krakowie.² 19 stycznia 1945 roku po rozwiązaniu AK gen. Leopold Okulicki przeszedł z wąskim sztabem do tej organizacji obejmując jej kierownictwo. Po aresztowaniu „Niedźwiadka” i delegatów Rządu na Kraj organizacja została zdekonspirowana, głównie z powodu zdrady płka Krzeszowskiego, który był „wtyczką sowiecką” w wileńskim sztabie. Naczelny Wódz gen. Władysław Anders rozwiązał „NIE” i powołał Delegaturę Sił Zbrojnych na Kraj (DSZ), której szefem został płk Jan Rzepecki. Była to organizacja wojskowa, oparta ściśle na strukturach AK. Celem tej organizacji było opanowanie i skoordynowanie działań istniejących i ponownie powstających oddziałów leśnych, które w ramach samoobrony podejmowały walkę z formacjami NKWD i UBP.

Po powrocie Stanisława Mikołajczyka do kraju i powstaniu w czerwcu 1945 roku Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej uznano dalszą walkę zbrojną za niecelową, a nawet szkodliwą. Płk Rzepecki wspólnie ze Stanisławem Korbońskim wydali odezwę nawołującą do stopniowego rozwiązywania oddziałów. Amnestia z 22 lipca 1945 roku umożliwiła ujawnienie się żołnierzom, natomiast oficerom tylko wtedy, gdy podali spisy swych podkomendnych. Skorzystało z niej ok. 40.000 żołnierzy AK, głównie w obszarze Zachodnim i Centralnym. Usiłowano bezskutecznie nawiązać bezpośredni kontakt ze Stanisławem Mikołajczykiem celem zabezpieczenia losu żołnierzy AK. Z propozycją ujawnienia Delegatury Sił Zbrojnych wystąpił gen. Marian Spychalski. Niestety aresztowania wielu ujawnionych żołnierzy i oficerów spowodowały, że Rzepecki czując się odpowiedzialnym za losy pozostałych w konspiracji żołnierzy AK nie ujawnił się i po konsultacji z przedstawicielami konspiracyjnych stronnictw politycznych postanowił rozwiązać DSZ i powołać do życia nową konspiracyjną organizację o charakterze wyłącznie polityczno-propagandowym.

2 września byli dowódcy DSZ doprowadzili do powstania nowej, ogólnopolskiej organizacji konspiracyjnej, Ruchu Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”. W swoim programie WiN nawiązywało do dorobku ideowego Polskiego Państwa Podziemnego. Jego twórcy uznali, że przeprowadzenie uczciwych, demokratycznych wyborów do ciał ustawodawczych, poprzedzone wprowadzeniem wolności zrzeszania się, prasy i propagandy, było jedyną drogą pokazania prawdziwego oblicza i dążeń społeczeństwa. Uważali, że przed wyborami Polskę powinny opuścić obce wojska. Z obawy przed groźbą sfałszowania wyborów domagano się międzynarodowej kontroli nad przebiegiem głosowania. Po wyborach i przewidywanym odzyskaniu niepodległości organizacja miała zostać rozwiązana.³

Cały kraj został podzielony na trzy obszary: Centralny, Południowy i Zachodni. Obszary zostały podzielone na okręgi, obejmujące poszczególne województwa, oraz obwody odpowiadające terenowo powiatom. Kadrę kierowniczą WiN w okręgach i obwodach stanowili w pierwszym okresie oficerowie i podoficerowie AK. Mimo wyraźnych poleceń Zarządu Głównego, aby poniechać nazewnictwa wojskowego i szefów okręgów nazwać prezesami, w terenie tytułowano ich komendantami. W ramach Zarządu Głównego oraz poszczególnych zarządów terenowych zorganizowano działy: informacji i propagandy, wywiadu i kontrwywiadu, legalizacji, łączności z zagranicą, jak również opieki nad prześladowanymi, uwięzionymi i „spalonymi”. Do głównych zadań WiN zaliczono zbieranie informacji o sytuacji w kraju, wydawanie prasy i innych wydawnictw kształtujących opinię społeczną o działalności władz komunistycznych oraz pomoc pozostającym w konspiracji żołnierzom AK.

Pierwszy Zarząd WiN został zdekonspirowany przez ujawnioną łączniczkę AK Malessę, a płk Rzepecki aresztowany w grudniu 1945 roku, został skazany na wieloletnie więzienie. Kolejne zarządy były coraz bardziej infiltrowane przez UBP. Prezes II zarządu płk Franciszek Niepokólczycki został aresztowany w październiku 1946 roku, a jego następca płk Kwieciński już w styczniu 1947 r. Prezesem IV Zarządu został wybrany ppłk Ciepliński. Mimo starannego doboru ludzi i przeniesienia siedziby Zarządu do Gliwic został on prawdopodobnie zdradzony przez jednego z współpracowników i po aresztowaniu pod koniec listopada 1947 roku skazany na śmierć wraz z najbliższymi członkami sztabu. Po ich aresztowaniu utworzono V Zarząd WiN, kierowany przez oficera o fikcyjnym prawdopodobnie nazwisku Kowalski. W istocie była to ubecka agentura, przy pomocy której usiłowano rozpracować, a następnie zlikwidować siatki terenowe oraz Delegaturę Zagraniczną WiN , która działała do 1953 roku. Mimo likwidacji Zarządu Głównego poszczególne okręgi i obwody prowadziły dalej działalność antykomunistyczną we własnym zakresie, stopniowo ograniczając i eliminując walkę zbrojną. W okręgu lubelskim wszystkie ogniwa WiN wykazywały bardzo dużą aktywność. W szczytowym okresie (1945-1948) walkę z ówczesnym reżimem i UB prowadziły 32 oddziały. Kilkanaście oddziałów walczyło jeszcze przez kilka kolejnych lat. Spośród nich wymienić należy zgrupowania „Zapory” i „Orlika” istniejące do 1954 roku, oddziały „Uskoka” (do 1949 roku), „Jastrzębia” i „Żelaznego”⁴ (do 1951).⁵

Wielopłaszczyznowa działalność Zrzeszenia WiN przyczyniła się do podtrzymania w społeczeństwie ducha walki z reżimem komunistycznym w najbardziej trudnym okresie i zapobiegła „sowietyzacji” narodu polskiego. Dzieje tej organizacji i wzorce osobowe jej przywódców mogą i powinny być wykorzystane przy patriotycznym wychowaniu młodego pokolenia, któremu historia daje dużą, być może niepowtarzalną szansę budowy demokratycznej i w pełni suwerennej Polski, o którą walczyli i za którą ginęli żołnierze AK i WiN.

Działalność zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” w powiecie kraśnickim

Obwód Kraśnik nielegalnej organizacji WiN wchodził w skład Inspektoratu Puławy, a Inspektorat ten był częścią Okręgu Lubelskiego. Zgodnie z poleceniem Piotra Ignacaka ps. „Just” inspektora puławskiego, w obwodzie kraśnickim nie rozwiązano Armii Krajowej, utrzymując tą organizację w konspiracji z zachowaniem ówczesnej struktury. W dokumentach wydziału „C” WUSW w Lublinie, dotyczących działalności nielegalnej organizacji WiN w Obwodzie Kraśnik nazwa WiN pojawia się na przełomie 1945-1946 roku. Do tego czasu w dokumentach spotyka się kryptonimy z działalności organizacji AK.

Organizacja WiN w obwodzie Kraśnik nieprzerwanie realizowała cele i zadania byłej organizacji AK. Działalność dywersyjną oparła na akowskich grupach zbrojnych. Komendantem Obwodu nielegalnej organizacji WiN nadal pozostał Stanisław Rębacz ps. „Rymsza”. Również nie uległa zmianom obsada stanowisk w obwodzie, podobwodach i rejonach.

W wyżej wymienionych dokumentach brak jest materiałów świadczących, że nielegalna organizacja WiN zmieniła strukturę w latach 1945-1947. Należy przyjąć, że w okresie tym organizację obowiązywały wytyczne Bronisława Rębacza z 10 czerwca 1945 roku.⁶ Obwód WiN Kraśnik używał następujących kryptonimów:

- od września 1945 roku do stycznia 1946- „Zarząd Dróg Wodnych I”,

- od lutego 1946 roku do nieustalonego czasu „Pułtusk III”

Zachowano oznaczenia szyfrowe wszystkich ogniw organizacyjnych, stanowisk, zakresu działalności, jak uprzednio w AK: komendant, referenci (organizacyjny, wywiadu, propagandy i łącznościowy). W obwodzie nadal istniały dwa podobowdy oznaczone literami alfabetu „A” i „B”. Podobwód „A” obejmował północną część byłego powiatu Kraśnik, a podobwód „B” jego południową część i cały były powiat Janów Lubelski. W skład tych dwóch podobwodów wchodziło 8 rejonów, po cztery w każdym podobwodzie: Podobwód „A” obejmował : 1) Urzędów i Dzierzkowice, 2) Wilkołaz, 3) Zakrzówek, 4) Olbięcin i Trzydnik. Z kolei podobwód „B” skupiał rejony: 1) Janów Lubelski i Kawęczyn, 2) Chrzanów, 3) Modliborzyce i Polichna, 4) Zaklików.⁷ Rejony obejmowały najczęściej teren działania administracyjnego gminy lub dwóch gmin. Podstawową komórką organizacyjną były placówki z których rekrutowały się oddziały dywersyjne. Na obwód składało się 23 placówek ”WiN” (patrz aneks 6) liczących 316 członków, podobwód ”A” liczył 153 członków. Podobwód ”B” 163 członków.⁸

Działalność dywersyjną w Obwodzie prowadziły oddziały niepodległościowe. Grupki dywersyjne na tym terenie podlegały dowództwu Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora”. Na przełomie 1945 i 1946 roku na szczeblu Inspektoratu odbywały się spotkania dowódców działających ugrupowań tj. Hieronima Dekutowskiego i Mariana Bernaciaka z udziałem komendantów obwodów. Jedno z nich odbyło się w styczniu 1946 roku w osadzie Urzędów, na którym określono zasięg działania poszczególnych zgrupowań.⁹

W dążeniu do obalenia władzy ludowej nastąpiła współpraca wszystkich sił o orientacji niepodległościowej. Oddziały dywersyjne Win zaczęły współdziałać z grupami przynależącymi do Narodowych Sił Zbrojnych. W pierwszych dniach października 1945 r. w Kraśniku utworzony został powiatowy Zarząd Polskiego Stronnictwa Ludowego. Pomiędzy Zarządem PSL, a organizacją WiN i działającymi zgrupowaniami dywersyjnymi doszło do porozumienia i ścisłej współpracy. Szczególnie aktywizowała się ta współpraca w okresie poprzedzającym referendum i wybory do Sejmu.

Działalność elementów prawicowych, jak też i członków byłego podziemia niepodległościowego w okresie kampanii przedwyborczej była prowadzona w różnych kierunkach jak też różnymi formami przez poszczególnych członków kontrolowanych w ramach zagadnienia. Prowadzoną działalność sprowadzono do zasadniczych kierunków:

a) zachęcanie do bojkotowania wyborów do rad różnego szczebla tak oficjalnie na zebraniach gromadzkich jak też na różnych schadzkach prywatnych,

b) wysuwanie osób wrogich na radnych z góry określonym celem, aby mieć swych ludzi w nowych radach,

c) oczernianie wysuniętych kandydatów na radnych członków partii i bezpartyjnych,

d) dążność do zaprzestania rozbudowy Kółek Rolniczych uzasadniając to tym, iż nic one dobrego chłopom nie dają, a zmierzają do spółdzielczości produkcyjnej,

e) głoszenie propagandy wojennej i wytwarzanie atmosfery w społeczeństwie o nietrwałości ustroju socjalistycznego w Polsce. Wyczekiwanie i wykazywanie gotowości do walki z komunistami na wypadek konfliktu wojennego,

f) oczernianie, szantaż i groźby w stosunku do członków partii i aktywu społecznego,

g) oddziaływanie na społeczeństwo w kierunku stawiania oporu w realizacji świadczeń wobec państwa,

h) dążność do opanowania władzy w terenie, a za tym wciskanie się do różnych organizacji społecznych i politycznych oraz samorządów chłopskich na wsi.¹⁰

Mówiąc o działalności prowadzonej przez ugrupowania wrogie reżimowi komunistycznemu w kierunku siania propagandy wojennej i wytwarzania atmosfery o nietrwałości ustroju w Polsce, a za tym wykazania gotowości do walki z komunistami należy stwierdzić, że działalność tą notujemy niemalże, do przemian październikowych. Do działalności tej elementy wrogie, szczególnie z byłych niepodległościowych ugrupowań wykorzystywały wszelkie zmiany polityczne i gospodarcze zachodzące na arenie międzynarodowej, a szczególnie w kraju. Na przykład Czesław Orzeł zam. w miejscowości Biała (były członek AK) w czasie wypadków na Węgrzech w 1956 r. przy każdej dogodnej sytuacji w gronie osób o podobnych poglądach twierdził, że podobna sytuacja jak na Węgrzech wytworzy się również w Polsce, a za tym dojdzie do zmiany ustroju. Wykazywał przy tym gotowość do walki z komunistami, na których chce się zemścić.

Od października 1945 roku do marca 1947 grupy dywersyjne o zabarwieniu winowskim dokonały 59 napadów „terrorystyczno-rabunkowych”¹¹, a wśród nich najbardziej spektakularne 23 września 1945 roku we wsi Chruślanki, gdzie członkowie organizacji WiN z placówki Dzierzkowice, dokonali napadu rabunkowego na sześciu miejscowych gospodarzy, przeważnie członków Polskiej Partii Robotniczej, którym nałożyli kontrybucję po 5 tys. zł, grożąc uprzednio rozstrzelaniem.¹²

W dniu 27 listopada 1945 roku w majątku Moniaki gm. Urzędów członkowie WiN-u z placówki Boby dokonali napadu na Mieczysława Zajączkowskiego ze wsi Wierzbica, którego dotkliwie pobili, a następnie oddali do niego kilka strzałów z broni palnej.

Nocą z 9 na 10 sierpnia 1946 roku we wsi Osinki gm. Potok, członkowie WiN-u z placówki Zaklików i Modliborzyce dokonali napadu rabunkowego na członków miejscowej placówki ORMO. Sterroryzowano rodziny członków ORMO i zrabowano inwentarz żywy, wybito okna, zniszczono meble i naczynia.¹³

Terror dokonywany przez grupy dywersyjne na ludności był znany i akceptowany przez komendanta obwodu Bronisława Rębacza. Jednym z bestialskich czynów dokonanych przez członków Win-u pod dowództwem „Zapory”, był napad dokonany 24 września 1946 roku we wsi Moniaki, w wyniku którego spalono 29 gospodarstw, tj. około 100 budynków, łącznie z inwentarzem oraz pobito dotkliwie około 40 mieszkańców, przeważnie członków PPR i ORMO.¹⁴

Oddziały dywersyjne w zetknięciu z grupami operacyjnymi Wojska Polskiego nie podejmowały otwartej walki. Często pozorowały rzekome miejsca pobytu i napadały znienacka. Dlatego też akcje prowadzone przez samodzielne grupy LWP kończyły się w większości przypadków bezefektywnie. W wyniku przeprowadzonych przeciwdziałań LWP w stosunku do całego podziemia, osiągnięto następujące rezultaty: zabito członków podziemia w liczbie 47; raniono 20; zatrzymano 1074 członków grup dywersyjnych; z ustalonych członków organizacji WiN ujawniło się w marcu i kwietniu 1947 roku 95 osób; aresztowano 29 osób.¹⁵

Działalność grup operacyjnych wspomaganych wojskiem dawała poczucie umacniania się władzy, stwarzała korzystniejsze warunki pracy operacyjnej. Oddziały dywersyjne zmuszone zostały do zmiany taktyki polegającej na rozczłonkowaniu grup na mniejsze jednostki.

Mimo dużych porażek jakie poniosła organizacja WiN w wyniku wzmożonych przeciwdziałań UB, MO, i WP zawziętość oddziałów niepodlełościowych nie słabła. Działalność ta była ukierunkowana na likwidowanie i szykanowanie działaczy PPR-u i funkcjonariuszy UB, MO ich rodzin. Nawet osoby niezaangażowane w działalność polityczną, a sprzyjające nowej władzy były przedmiotem szykan. Szczególnie atakowane były załogi posterunków MO w celu likwidacji funkcjonariuszy i zdobycia broni. W całokształcie zmagań z organizacją WiN decydujący wpływ na wynik końcowy (likwidację organizacji) miały rozwiązania polityczne, których wyrazem stała się amnestia z dnia 22 lutego 1947 roku. Na przełomie marca i kwietnia w kilku turach ujawniło się łącznie 838 osób byłych członków AK, WiN-u i NSZ. 202 z nich to robotnicy, chłopów było aż 604, najmniejszą część stanowiła inteligencja z 32 osobami.¹⁶ Podczas ujawnienia członkowie podziemia zdali nieznaczną ilość broni w ilości 61 jednostek. W większości zdano ją w latach późniejszych.¹⁷

Generalnie na terenie powiatu można wyróżnić trzy główne kierunki działania AK-WiN:

1. Napady zbrojne na instytucje, urzędy i obiekty gospodarcze wraz z mordowaniem funkcjonariuszy partyjnych i państwowych. Działania  te były przeprowadzane przez bojówki typu leśnego. Szczególnie atakowane były posterunki MO i funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego wykonujący czynności służbowe w terenie.
2. Akcje propagandowe mające na celu wprowadzenie psychozy niepewności i nietrwałości władzy ludowej oraz wywołanie stanu niezadowolenia. Nawoływanie, a bardzo często zmuszanie terrorem wsi do sabotowania zarządzeń władz. Podziemie w akcji propagandowej główny nacisk położyło na przeciwdziałanie mobilizacji do wojska i świadczeniom rzeczowym.
3. Wprowadzenie do aparatu Bezpieczeństwa Publicznego, Milicji Obywatelskiej i urzędów państwowych swoich ludzi z zadaniem destrukcyjnego oddziaływania na zewnątrz.¹⁸

Realizując wymienione kierunki walki podziemie niepodległościowe w latach 1944-47 dokonało 30-40 napadów na posterunki MO, 12 na placówki ORMO, 145 na rodziny funkcjonariuszy partyjnych i państwowych, 62 na urzędy i instytucje oraz 83 na obiekty gospodarcze.

Z rąk podziemia zginęły 253 osoby w tym: 83 funkcjonariuszów UB i MO, 24 członków PPR, 19 członków ORMO, 97 działaczy demokratycznych, 14 żołnierzy WP i 16 żołnierzy radzieckich.¹⁹

W planie uaktywnienia rozpracowania i likwidacji oddziałów dywersyjnych na terenie województwa lubelskiego z 30 lipca 1949 roku stwierdzono, że najbardziej zagrożonymi powiatami na terenie województwa lubelskiego były; włodawski, kraśnicki, tomaszowski i biłgorajski, ponieważ na terenie tych powiatów grupy, które tam istnieją są najaktywniejsze, a poza tym w dużym procencie element zamieszkującej te tereny jest ściśle powiązany z oddziałami niepodległościowymi. W materiałach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej oddziału w Lublinie, w zespole PUBP Kraśnik zostały zebrane informacje dotyczące grup dywersyjnych działających w powiecie przed amnestią, tj. (do 22 lipca 1947 r.). A były to: grupa „Wisła”, liczyła 30 członków; grupa „Samotnego”, 30 członków; grupa „Misia”,  36 członków, oddział „Żbika”, 7 członków; grupa „Jadzinka” 32 członków; oddział „Błysk”, 13 członków.²⁰

Z relacji nieznanego świadka składającego zeznania dla Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, dowiadujemy się, że jedna z  grup; Mikołaja Pruszkowskiego „Kędziorka”, mimo ogłoszonej amnestii nie przestała działalności. Składała się z 7 osób, powiązanych z „Zaporą”. Teren działania grupy obejmował tereny powiatu lubelskiego, puławskiego i kraśnickiego(w szczególności gminach: Urzędów, Chrzanów i Batorz).²¹ Grupa ta działała na tych terenach od roku 1945. Z powiatu kraśnickiego, a w szczególności z gminy Urzędów i Wilkołaz, wywodzili się członkowie oddziału, którzy w okresie amnestyjnym skorzystali z prawa ujawnienia się, lecz mimo to dalej współpracowali z „Kędziorkiem”. Wymieniony teren sprzyjał działalności konspiracyjnej; wyżynny, poprzecinany głębokimi wąwozami, w większej części zamieszkany był przez Kułaków, którzy byli źle ustosunkowani do tamtej rzeczywistości, stwarzając przy tym podatny grunt dla dywersantów oraz sprzyjali w ich melinowaniu i ukrywaniu.

Ostateczna likiwdacja grup ideowo związanych z WiN w powiecie kraśnickim nastąpiła w latach 1948-1952. Były to grupy kilkunasto osobowe zdegenerowane moralnie. Zlikwidowano wówczas pozostałości oddziałów „Kędziorka”, „Rejonowego”, „Ślepego”, przybyłe z województwa rzeszowskiego. Zdekonspirowano nowo powstałe organizacje: Państwowy Korpus Bezpieczeństwa,  na terenie Wyżnicy liczący 6 osób i Narodową Armię Wyzwoleńczą, liczącą ok. 7 osób. NAW miała swoje odgałęzienia w powiecie puławskim.²²

Okres od zakończenia amnestii do końca 1953r. jest bardzo interesujący. Dysponujący dużym doświadczeniem funkcjonariusze bezpieczeństwa stanęli przed pozornie prostym zadaniem zlikwidowania małych, najczęściej niezwiązanych już organizacyjnie grup partyzanckich. W praktyce zadanie to nie było takie proste. W podziemiu zostali najwytrwalsi dowódcy i żołnierze, nie mogący liczyć na łaskę komunistów. Wobec alternatywy: wyrok śmierci lub wieloletnie więzienie wybierali-trwanie w lesie. Działali przy pomocy ludzi najbardziej zaufanych. Funkcjonariusze UB i żołnierze KBW mieli więc przed sobą przeciwnika doświadczonego, silnie zmotywowanego, dysponującego do inwigilacji trudnym zapleczem. Z tej przyczyny pomimo wielkiego wysiłku militarnego i skomplikowanych kombinacji operacyjnych ostatnie oddziały zostały rozbite dopiero w 1953 r.²³

Przypisy

[1] S. Wołoszyn, Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość, „Biuletyn Informacyjny. Pismo Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej”, Lublin 1995, nr 4/9, s. 10.

[2] Ibidem.

[3] Z. Gnat-Wieteska, Inspektorat Puławski ZWZ/AK-WiN 1939-1949, Pruszków 2005, s. 151.

[4] „Żelazny” Edward Taraszkiewicz, był bratem „Jastrzębia ” Leona Taraszkiewicz, pozostawił świadectwo działalności oddziału swojego brata, który zmarł z rąk żołnierzy KBW 3 stycznia 1947 r. w Siemieniu. Sam oddział „Żelaznego” został rozwiązany 6 października 1951 r. tuż po jego śmierci. Zob. Edmund Edward Taraszkiewicz „Żelazny”, Trzy pamiętniki, oprac. A. Filipek i B. Jarocińska, Warszawa-Lublin 2008, s. 7-29.

[5] S. Wołoszyn, Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość…, s. 12.

[6] IPNOL, PUBP Kraśnik, sygn. 0136/117, k. 3, Charakterystyka nr 84 nielegalnej organizacji Wolność i Niepodległość. Obwód Kraśnik.

[7] Ibidem, k. 5.

[8] Ibidem.

[9] Ibidem, k. 7.

[10] IPNOL, sprawy obiektowe, sygn. 08/321, k. 10, Teczka zagadnieniowa kryptonim „Przekorni”- Janów Lubelski.

[11] IPNOL, PUBP Kraśnik, sygn. 0136/117, k. 15, Charakterystyka nr 84 nielegalnej organizacji Wolność i Niepodległość. Obwód Kraśnik.

[12] Ibidem, k. 16.

[13] Ibidem, k. 17.

[14] Ibidem.

[15] Ibidem, k. 19.

[16] IPNOL, akta śledcze, Komenda Powiatowa Milicji Obywatelskiej Kraśnik (dalej KPMO Kraśnik), sygn. 033/11,k. 4, Wykazy imienne osób ujawnionych, amnestionowanych i pozostających w śledztwie.

[17] Ibidem, k. 6.

[18] Ibidem, k. 7-8.

[19] IPNOL, PUBP Kraśnik, sygn. 0136/117, k. 84, Charakterystyka nr 84 nielegalnej organizacji Wolność i Niepodległość. Obwód Kraśnik

[20] Idem, PUBP Kraśnik, sygn. 033/22, k. 77-79, Sprawozdania miesięczne szefa PUBP Kraśnik oraz dokumenty Win i NOW.

[21] Idem, sprawy obiektowe, sygn. 08/82, k. 2, Banda WiN „Kędziorka”.

[22] Ibidem, k. 4.

[23] Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944-56, oprac. zesp. red. pod przew. R. Wnuka Warszawa 2007, s. XXXII.

Bibliografia

I. Źródła archiwalne

Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie.

Zespoły

Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Kraśniku,

Komenda Powiatowa Milicji Obywatelskiej w Kraśniku,

Sprawy obiektowe

Teczka zagadnieniowa kryptonim „Przekorni”- Janów Lubelski,

Banda WiN „Kędziorka”

II.  Wspomnienia i pamiętniki

Edmund Edward Taraszkiewicz „Żelazny”, Trzy pamiętniki, oprac. A. Filipek i B. Jarocińska, Warszawa-Lublin 2008.

III. Opracowania monograficzne, artykuły naukowe

Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944-56, oprac. zesp. red. pod przew. R. Wnuka, Warszawa 2007.

Gnat-Wieteska Z., Inspektorat Puławski ZWZ/AK-WiN 1939-1949, Pruszków 2005.

Wołoszyn S., Plan Burza, „Biuletyn Informacyjny. Pismo Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej”, Lublin 1994, nr 2, s. 23-26.

Wołoszyn S., Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość, „Biuletyn Informacyjny. Pismo Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej”, Lublin 1993, nr 4/9, s. 10-15.

Autor: Szczepan Jagiełło